اگرچه نخستین کوشش های سیاسی و نظامی صفویان به بهای قتل شیخ جنید، شیخ حیدر و شماری از مریدان آنان در صحنه جنگ انجامید، اما تجربهٔ خوبی برای نهضت صفوی در راه کسب قدرت سیاسی بود. اندکی بعد، قزلباشان، به دور اسماعیل فرزند شیخ حیدر گرد آمدند. آنان پس از پیروزی در چند جنگ مهم، تبریز پایتخت آق قویونلوها را تصرف کردند و اسماعیل در آنجا به تخت نشست و به طور رسمی سلسلهٔ صفوی را تأسیس کرد. اولین اقدام شاه اسماعیل بعد از تاج گذاری در سال ٩٠٧ ق. رسمی کردن مذهب شیعه بود. وی سپس با تصرف قسمت های زیادی از فلات ایران، حکومتی متمرکز و قدرتمند را بنیان نهاد. این حکومت در عرصهٔ خارجی با دو رقیب سرسخت روبه رو بود:
١ ازبکان در منطقۀ ماوراءالنهر؛ شاه اسماعیل بر آنها پیروز شد و مرزهای شرقی ایران
را تثبیت کرد.
٢ امپراتوری عثمانی در غرب ایران؛ اولین رویارویی نظامی صفویان با عثمانیان در منطقهٔ چالدران رخ داد که درنتیجهٔ آن سپاه صفوی به سختی از لشکر عثمانی به فرماندهی سلطان سلیم شکست خورد و تبریز، پایتخت صفویان برای مدتی به اشغال نیروهای عثمانی درآمد. اتخاذ تدابیر رزمی نامناسب، مجهز بودن سپاه دشمن به سلاح های آتشین و شمار کمتر سپاهیان صفوی، علل اصلی شکست ایران در آن جنگ بودند. ضربهٔ روحی ناشی از این شکست برای شاه اسماعیل خرد کننده بود، به طوری که پس از آن در هیچ جنگی، فرماندهی را به عهده نگرفت و حتی از کارهای روزمرهٔ حکومت نیز کناره گرفت.
دیدگاه کاربران