حق معاشر:
واما حق معاشر تو این است که اورا نفریبی و دغلی نکنی و تکذیب ننمایی و غفلت زدش مسازی و نیرنگ نزنی و اورا همچون دشمن بی رحم و بی ملاحظی نکوبی و اگر به تو اعتماد نمود تا آنجا که میتوانی برایش بکوشی و بدانی که بی شک حرمت فریفتن و اغفال کسی که به تو اعتماد نموده همچون حرمت رباع است و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق مشاور:
و امام حق کسی که به تو مشورتی میدهد این است که چون تورا به نظریکه موافق با نظر و فکرتونبود راهنماییکرد اورا متهم نسازی ؛ زیرا مردمان درنظریات گوناگون بوده و در اختلافند.پس چنانچه به نظریه اش مشکوک بودی آزادانه عمل کن و تهمت زدن به او در حالی که شایسته ی مشورت است بر تو ممنوع و غدقن است پیوسته به پاس این که به تو نظر داده و به خوبی و خیر خواهی و نصیحت کرده از او تشکر کنی و اکر چنانچه مناسب و مواففق با نظر تو را داد خدا را سپاس گویی و از برادرت با تشکر بپذیری و منتظر باشی که اگر او از تو مشورتی خواهد وچاره جوید همان گونه به او پاداش دهی و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق کسی که با تو مشورت میکند:
و اما حق کسی که با تو مشورت میکند این است که اگر فکر درستی داری در خیر خواهی و نصیحت او بکشوی و آنچه میدانی بر آن راهنمایی کنی ؛ آنچنان که اگر تو به جای او بودی همان کار را میکردی و این راهنمایی باید توام با مهربانی و ملایمت باشد زیرا مهربانی ملایمت را بزداید و تندی و خشونت را آرامش و انس را به غم کشاند اگر برایش هیچ فکری به ذهنت نرسید ولی شخص دیگری را می شناسی که به فکرش اعتماد داری و برای خود میپسندی و باید اورا به وی راهنمایی و ارشاد ککنی و درباره اش کوتاهی نکنی و هیچ نصیحتی را از وی دریغ نداری و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق کسی که بر تو ادعایی دارد:
و اما حق کسی که ادعایی بر ضد تو طرح کرده این است که اگر ادعایش حق و درست بود دلیلش ربا بر هم نزنی و ادعایش را باطل نسازی و به نفع او با خود طرف نشوی و برخود حکم کنی و بدون حظور هیچ گواهی گواه او باشیکه بی شک این (رفتار)حق خدا بر تو می باشد و چناچه ادعایش ناحق و باطل بوده با اوملایمت کنی و اورا از ان عمل به وحشت اندازی و به ایینش سوگند دهی و با یاد و ذکر خدا شدت و تندی اورا بشکنی و از یاه سرایی و پر گویی پرهیز کنی که نه تنها بد خواهی دشمنت را از تو دفع نمیکند بلکه تو را گرفتار گناهشنیز می سازد و تیغ دشمنیش را لر تو تیز می کند چرا که سخن نا پسند و زشت شر انگیز است و سخن پسندیده و خوب شر بر انداز است و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق کسی که علیه تو ادعایی دارد:
و اما حق کسی که علیه تو ادعایی دارد این است که اگر ادعایت حق بود در گفتو گوی با او نیکو سخن گویی چرا که ادعا درگوش
مدعی علیه، بسیار سخت و ناراحت کننده و گوش خراش است بانبراین دلیل حود درا با نرمی و آرامش به او بفهمانی و روشنترین گفتار و لطف کامل با او بحث کنی و با این طرز رفتار دلیل و استدلالت را بر او عرضه داری و با کشمکش با او به قیل و قال از دلیلت باز نمایی تا دلیلت بر باد رودو نتوانی آن را جبران کنی و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق کسی که از تو نصیحت و اندرز می طلبد:
و امام حق کسی که از تو نصیحت و اندرز می طلبد این است که به اندازه استحقاق و تحملش به او اندرز دهی و از راهی وارد شوی که به گوشش خوش آید و به اندازه عقلش با او سخن بگویی که بی شک هر خرد و عقلی دارای سطح اندیشه ای است که آن سخن را می شناسد و میپذیرد و با روش تو با او توام با مهر و محبت باشد و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق نصیحت کننده و اندرزگوی:
و اما حق نصیحت کننده و اندز گوی این است که با او به نرمی و ملایمت رفتار کنی و دل به او داده و به سخنان او گوش فرا دهی تا نصیحت او را دریافته و بفهمی ، پس در آن نصیحت اندیشه کن.اگر درست بود خدا را سپاس گویی و از او بپذیر و قدرشناسی کن و اگر دریافتی که سخنش موافق صواب نیست باید با او مهربان باشی و متهمش نسازی و این را دریابی که در نصیحت فروگذاری ننموده جز اینکه اشتباه فهمیده و به خطا افتاده است مگر آنکه نزد تو سزاوار تهمت گشته باشد ، در هر حال به کار او هیچ اعتنایی مکن ، و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
دیدگاه کاربران