راز سلامتی مستمر در چهار توصیه امیرالمؤمنین(ع)
بدن انسان خالقی دارد که بر اساس برنامه و نظامی مدون، آن را خلق کرده است.
بدن انسان خلق شدهی خداوند تبارک و تعالی است.
خالق این بدن از هر کس دیگری آگاهی بیشتری از شیوهی خلقت و آفرینش این بدن دارد و بهتر از هر کس دیگری میداند که بر چه پایه و اساسی این بدن را خلق کرده است و چه مواردی برای این بدن مفید و چه مواردی با ساختار و ترکیب آن متضاد و مضر است.
بین خداوند تبارک و تعالی و مخلوقاتش، واسطههائی قرار دارند بنام انبیاء و ائمهی معصومین(علیهمالسلام).
خداوند تبارک و تعالی اطلاعات کامل کافی در رابطه با خلقت آفریدههایش در اختیار آنها قرار داده و آنها نیز این اطلاعات را در اختیار بشر قرار دادهاند.
حال اگر ما در مواقع بروز مشکلات جسمی یا روحی به جای مراجعه به افرادی که حتی آگاهی کامل از بدن خودشان ندارند و بدن خودشان مخلوق خداوند تبارک و تعالی است، به واسطههای خداوند و خلق مراجعه نمائیم، اثر بهتر، سریعتر و پایدارتری از نحوهی حل مشکلات و درمان بیماریهای آنها مشاهده خواهیم نمود.
تعمیر و رفع عیب هواپیما از عهدهی هر کسی برمیآید؟
مانند یک شرکت ساخت هواپیما که برای مواقع بروز مشکلات، متخصصینی را آموزش داده است تا به رفع عیوب به وجود آمده در هواپیما بپردازند؛ و کلیه اطلاعات در رابطه با انواع ایرادات و مشکلات و همچنین کارکرد تک تک قطعات و قسمتهای هواپیما را در اختیار آنها قرار داده است.
حال اگر خلبانی در موقع بروز مشکل خود دست به کار شده و یا از یک فرد ناشی برای رفع عیب هواپیما تقاضای کمک نماید، نه تنها مشکل به وجود آمده مرتفع نخواهد شد بلکه چندین برابر خواهد گشت.
نحوهی خلقت بدن انسان
خداوند تبارک و تعالی در یک حدیث قدسی میفرماید:
من بدن انسان را از چهار عنصر (متضاد) خلق کردهام.
۱- تر ۲- خشک ۳- سرد ۴- گرم
پس از ممزوج کردن و ترکیب این چهار عنصر، خلقت اولیه رخ داد.
در خلقت ثانویه، برای این بدن چهار ستون و چهار پایهی اصلی به نام چهار طبع قرار دادم که این چهار طبع به عنوان فرمانروایان و پادشاهان بدن منصوب گشتهاند:
۱- طبع دم
۲- طبع صفراء
۳- طبع سوداء
۴- طبع بلغم
مادامی که در بدنی این چهار طبع حالت تعادل قرار داشته باشند، بنیان این بدن در حالت اعتدال و صحت و سلامتی برای این بدن برقرار است.
اما اگر یک، یا چند طبع از این طبائع غلبه پیدا کرده و بر دیگر طبائع غالب و چیره شوند و یا از حد طبیعی خود افت پیدا کرده و نقصانی در آنها حاصل گردد، همان زمان است که بدن انسان از همان ناحیه و به مقدار اختلال و اشکال در آن طبائع دچار بیماری و مشکلات عدیدهای خواهد شد.
نقش معده در سلامتی و بیماری بدن
روایت مشهوری از پیغمبر اکرم(صلی الله علیه و آله) رسیده است که میفرمایند:
الْمَعِدَهُ بَیْتُ کُلِّ دَاءٍ وَ الْحِمْیَهُ رَأْسُ کُلِّ دَوَاءٍ
ترجمه: معده خانه هر بیماری است و نخوردن(موارد بیماریزا) در رأس همه درمانهاست.
از آنجائیکه عرض شد علت تمام بیماریهای دنیا، اختلال و به هم ریختن چهار طبع میباشد، آن قمستی از بدن که باعث اختلال و بوجود آمدن مشکلات در طبائع اربعه میشود، معده است.
اگر یک وسیلهی نقلیه همهی قسمتها و اجزای آن سالم باشد، اما نوع سوختی که باید در آن به کار برده شود، مغایر با نوع سوختی باشد که کارخانهی سازنده برای آن تعریف کرده است، این وسیله به درستی کار نخواهد کرد، لذا اولین گام در داشتن بدنی سالم و تندرست، استفاده از خوراکیهائی است که خداوند تبارک و تعالی و اهل بیت(علیهمالسلام) به آن توصیه کردهاند، چرا که این مواد خوراکی با بدن ما، همخوانی کامل داشته و همه ی نیازهای آن را برآورده و تمامی اعضاء را به فعالیت سالم وا خواهد داشت و ترک هر نوع خوراکیای که برای بدن مفید نبوده و به آن آسیب و صدمه وارد میکند؛ چرا که اگر فردی بیمار تحت دقیقترین برنامههای پزشکی و قویترین داروها قرار داده شود، اما از لحاظ پرهیز از مواد مضر، و یا استفاده از خوراکیهای سالم و طبیعی رعایت این موارد را ننماید، نه تنها درمان مؤثر و موفقی نخواهد داشت، بلکه در صورت احساس بهبودی و سلامتی، دومرتبه به سرعت مشکل وی عود خواهد کرد و بیماری به حالت اول باز خواهد گشت.
چه اقدامی انجام دهیم تا هرگز مریض نشویم؟ آیا اصلاً این امر شدنی است؟
دلیل اینکه ما این همه اصرار داریم بر اینکه حتما برای به دست آوردن سلامتیای پایدار و مستمر، بایستی از خوراکیهای مضر دوری جست و از مواد غذایی سالم و طبیعی استفاده نمود، علاوه بر دلیل عقلی روایتی از آقا امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) است که آن حضرت در توصیهای به فرزندشان امام حسن مجتبی(علیهالسلام) میفرمایند: آیا میخواهی به تو چهار خصلت بیاموزم که تو را از طبیب بینیاز سازد؟
امام حسن(علیهالسلام) میفرمایند: بلی.
حضرت امیر(علیهالسلام) میفرمایند:
۱- هرگز سر غذایی منشین مگر اینکه گرسنه باشی ۲- از سر سفره بلند نشو مگر اینکه هنوز میل به خوردن داشته باشی ۳- غذا را خوب بجو ۴- و قبل از خواب حتما به دستشویی برو؛ اگر این امور را رعایت کنی، از طبیب بینیاز خواهی شد.
تفصیل کلام حضرت
اگر با کمی دقت در کلام حضرت نگاه کنیم، متوجه میشویم که هر چهار مورد توصیه شده در رابطه با معده، دستگاه گوارش و هاضمه میباشد.
اولاً تا زمانی که معده خالی نشده، نباید مواد غذایی به آن وارد نمود، چرا که اگر تصور کنید فردی به سماوری که در حال جوش آمدن است، مرتب و هر از چندگاهی مقداری آب اضافه نماید، این سماور اصلا به جوش نخواهد آمد، لذا معده هم برای تکمیل فرآیند عمل هضم غذا، بایستی مدتی به حال خود گذاشته شود تا کار خود را به سرانجام برساند و خوردن پشت سر همِ مواد غذایی علاوه بر ایجاد مشکلات در عمل هضم، جذب، گوارش و… باعث پیسی نیز خواهد شد.
برای روشنتر شدن قسمت دوم کلام حضرت باز بایستی به مثالی تمسک جست:
هر نوع وسیلهی نقلیه، برای کار کردن به مقداری روغن موتور نیاز دارد، مثلا ماشین پراید به ۵/۳ لیتر روغن موتور نیاز دارد، که اگر ۴ لیتر داخل آن ریخته شود، در عین حالیکه جا برای این نیم لیتر اضافی هست، موتور این ماشین به حالت خفه کار میکند؛ معدهی انسان نیز از این قاعده مستثنی نیست، اگر از یک حد مجاز، غذای بیشتری در آن وارد شود، نه تنها برای بدن مفید نخواهد بود، بلکه خواص آن مقدار مفید نیز گرفته خواهد شد.
قسمت سوم کلام حضرت نیز به نوع وارد نمودن مواد غذایی به معده اشاره دارد که اگر مواد غذایی در حالت سالم و نیمه جویده وارد معده شود، در عمل هضم فشار مضاعفی بر آن وارد شده ولذا به مرور معده دچار مشکل خواهد گشت.
و بالاخره قسمت آخر کلام حضرت نیز، باز به دستگاه گوارش و هاضمه ارتباط داشته و میفرماید که حتما قبل از استراحت دستگاه گوارش را از وجود مواد سمی و زائد تخلیه کرده تا این سمومی که باید از بدن خارج گشته و اضافه میباشند، دومرتبه به بدن برگشت نکنند.
بهترین و موفقترین درمان
مؤثرترین و موفقترین راه درمانی آن راهی است که ریشهای عمل کرده و علت هر بیماری را شناسائی و به جای هجوم مستقیم به موضعی خاص یا بیماریای جزئی، علتی که باعث به وجود آمدن آن بیماری گشته را از بین ببرد، این روش نه تنها سریعتر نتیجه خواهد داد، بلکه علاوه بر بازگشت نکردن مجدد بیماری، باعث میشود تا با درمان یک علت، تمامی بیماریهای دیگری را که نیز سبب شده است، از بین برود و این راه، همان روش متعادل کردن طبائع است.
تصور کنید اگر با ترکیدن لولهای در مسیر آب، روی زمین مرطوب و نمناک گشت، با ترمیمکاری محل نم زده مشکل برطرف نخواهد شد، بلکه شما دیگر مشکل را مشاهده نخواهید کرد، که این امر در دراز مدت باعث تخریبی وسیع در محل نمناک خواهد شد.
بهترین راه این است که علت را شناسائی و آن را برطرف نمائید که حتی اگر محل نم زده را تعمیر و ترمیم ننمائید، با برطرف شده علت، مشکل به خودی خود بر طرف خواهد شد.
به امید روزی که با داشتن بدنی سالم و عاری از هر نوع بیماری، به چگونگی خلقت بدن خود پی برده و سپس دقت و نظم در کار آفریدگار را درک کرده و با پی بردن به هدفمند بودن برنامهی نظام هستی، غایت آفرینش یعنی عباداتمان را به نحو احسن انجام دهیم؛ چرا که قرآن کریم میفرماید: «کُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً» غذای پاکیزه بخورید و عمل صالح انجام دهید.
با خوردن غذای سالم، انجام عمل صالح مقدور خواهد شد.
