چگونه ازنظر رساله حقوق امام سجاد حق همکیشان را به جا آوریم؟


حق کسی که تو راشاد ساخته
واماحق کسی که تورا شادساخته این است که اگرقصداوبه شادنمودن توباشدایتداخداراحمدگویی وسپس درمقام پاداش بههمان اندازه از او تشکرنمایی وبنابر فضیلت پیشدستی و تقدم در جبران و تلافی نمودنش منتظر فرصت باشی و چنانچه قصد او تو نباشی حمد الهی را به جای آر و سپاس خدا گوی و بدان که آن شادی از جانب خداست و او مایه خرسندی تو شده و آن کس را که واسطه نعمت الهی بر تو شده دوست بدار و پس از این بر او آرزوی خیر بکن چراکه واسطه های نعمت هرکجا که باشند برکت است ؛ هرچند که قصدی نداشته باشد و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق کسی که به تو بدی کرده
و اماحق کسی که دست قضا اوراواسطه بدی تو باگفتار و ایکردار نموده ، این است که اگر از روی عمد بوده ببخشی و گذشت از همه چیز بهتر و برتر است که هم کدورت را ریشه کنمیکند و هم رفتار نیکویی است همراه با دیگر مزایای اخلاقی، که به رستی خداوند میفرماید:« و هر آینه هرکس که انتقام بگیرد پس از آنکه براوظلم شده باشد ،پس هیچ راهی برای سرزنش به آنان نیست»تا آنجا که میفرمایند :«و هرکه شکیبایی ورزد و در گذرد هر آیینه از کارهای او ستوده و استوار است » و خدای عزو جل می فرمایند:« و اگر سزا میدهید ، به مانند آنچه با شما کرده اند سزا دهید و اگر شکیبایی کنید ،آن برای شکیبایان بهتر است »
این شیوه رفتار در عمد و قصد است پس چنانچه از روی سهو بوده و قصدی در کار نبوده نباید با قصد انتقام بر او ستم نمایی که در این صورت بر کار خطا و و سهو اورا مجازات نموده ای ، تاآنجاکه میتوانی بااو خوش رفتاری کنی با ملایمت رفتار کن و هیچ نیرویی نیست مگر از ناحیه خداوند
حق تمام همکیشان
و اما تمام همکیشانت این است که نسبت به آنها حسن نیت داشته باشی و با آنان مهربانی کنی و کج رفتارانش مدارا نمایی و باآنان انس و الفت داشته باشی و در راه اصلاحشان بکوشی و از خوش رفتاران چه در حق خود و چه درباره توتشکرکنی چراکه بی شک بانیکوکاری برخودس آزارش راازتو بازداشته و درحقیقت به تو خوبی کرده است ، زحمتش راازتو باز داشته و خود را از ازرار تو حفظ کرده پس تمام ایشان را مشمول دعای خویش کن و به همه یاری و کمک نما و مقام هر یک رارعایت کن ؛ کهنسال آنان را به جای پدر و خوردسال آنان را به جای فرزند . افراد میانسال را به جای برادر گیر ،پس چنانچه هر کدامش بر تو وارد شدند با لطف و مهربانی از او دلجویی و تفقد نماو حقوق برادری را درباره اش رعایت کن
حق اهل ذمه
و اما حق اهل ذمه این است آنچه را خداازایشانم پذیرفته قبول نمایی و به ذمه وعهدی که خدابرای ایشان مقدر کرده وفانمایی و آنچه از ایشان خواسته شده و خود را بریا اجرای آن ملتزم نموده اند به همان حکم کنی و در رفتار باایشان همانگونه کهخداوند برتوتکلیف نموده عمل کنی . به احترام خدا و وفای به آن از ستم به ایشان بپرهیزی البته عهد رسول خدامانع از ستم به آنان است .زیرا به مارسیده که آن حضرت فرمودند:« هرکس که به افراد در پناه اسلام ستم کند من دشمن اویی.»بنابراین از خدابترس وهیچ نیرویی نیست مگرازناحیه خداوند
نتیجه:
این 50حقی بود که توراا برگرفته و برتوواجب است ودرهیچ حالی ازان حقوق خارج نمیشوی جزآنگه مشمول رعایت و ادای یکی از آن هاخواهی شد.براین مهم باید خدامدد ویاری خواست
دیدگاه کاربران