فرض کنید در یک خانواده ای فرهنگ اسلامی حاکم است و همه افراد آن نماز خوان و روزه بگیر و دارای سایر آداب اسلامی هستند . یکی از بچه های آن خانواده مثلا بستنی می خواهد بدون اجازه پدر و مادر مخفیانه به جیب پدر یا کیف مادر دستبرد می زند و پولی را می دزدد و به سراغ خریدن بستنی می رود . اگر در اینجا پدر یا مادر از این کار ناشایسته فرزند اطلاع یافت هر گاه در حضور جمع خانواده یا در حضور دیگران به او بگوید ای بچه دزد بد جنس و در حضور جمع او را کتک بزند چنین برخوردی برخورد صحیح نیست بلکه موجب می شود بچه عقده ای تربیت گردد و انحراف او بیشتر شود در اینجا برخورد دومی وجود دارد که از آن به عنوان ((اصل تغافل)) یاد می شود و آن در این مورد به این معنی است که پدر و مادر خود را به نادانی بزنند و دزدی بچه را نادیده بگیرند و از راه غیر مستقیم به تربیت او بپردازند مثلا بگویند: مال حرام خواری روح انسان را پلید و اخلاق را فاسد و انسان را به بیراهه می کشاند و باعث بیچارگی می شود.
معنی تغافل و فرق آن با غفلت: تغافل یعنی شخص چیزی را می داند و از آن آگاهی دارد . ولی از روی مصلحت خود را غافل و بی خبر نشان می دهد و به گونه ای برخورد می کند که طرف مقابل تصور می کند که او از موضوع بی خبر است امیر مومنان علی (ع) روزی دید چند نفر از خوارج در کوفه به او فحش و ناسزا گفتند آن بزرگوار با کمال بزرگواری از کنار آنها رد شد و فرمود: (منظورشان من نیستم) به این ترتیب آن بزرگوار از اصل تغابل استفاده کرده است .
حضرت علی (ع) می فرماید:
1-غفلت زیان بخش ترین دشمنان است.
2- غفلت خوی افراد احمق و بی شعور است
3- غفلت یک نوع گمراهی است. در حدیث قدس خداوند به پیامبر چنین وحی کرده کسی که از من غافل باشد باکی ندارم که او در چه بیابان و دره ای به هلاکت برسد.
امام حسین علیه السلام : با گذشت ترین مردم، کسى است که در زمان قدرت داشتن، گذشت کند.