با وجود برخی اقدامات عمرانی مانند احداث قنات ها و نهرها در دورهٔ قاجار، اوضاع کشاورزی ایران چندان مساعد نبود. جنگ های ایران و روسیه و از دست دادن بخشی از بهترین زمین های کشاورزی در قراردادهای گلستان و ترکمانچای نیز شرایط کشاورزی ایران را بدتر کرد. با این حال کشاورزی مهم ترین فعالیت اقتصادی در ایران به شمار می رفت که عمدتاً توسط روستانشینان انجام می شد. عمدهٔ محصولات کشاورزی شامل: گندم، جو، پنبه، انواع میوه، برنج، ابریشم، توتون و تنباکو بود. بیشتر زمین های مرغوب و حاصلخیز در اختیار حکومت قاجار، خاندان سلطنتی، صاحب منصبان دولتی و فرماندهان نظامی بود. بخش وسیعی از زمین های کشاورزی نیز وقف شده بودند. کشاورزان به ندرت مالک زمین بودند، اکثر آنان روی زمین های حکومتی، اربابی و وقفی کار می کردند و سهم کمی از محصول نصیب آنان می شد. کمبود سرمایه، نبود ماشین آلات کشاورزی مناسب، نظام آبیاری نامناسب، وقوع خشکسالی، بی قانونی و اجحافات مالیاتی، از مهم ترین علل کندی پیشرفت کشاورزی در عصر قاجار بود.
دیدگاه کاربران