گام 1 - معرفی شغل معلم کودکان خاص

5 

معلم کودکان استثنایی (خاص) به دانش آموزانی که مشکل یا ناتوانی دارند، آموزش می دهند. این آموزش به صورت گروهی و یا فردی می باشد. کودکان خاص مانند همه بچه های کشور، حق یادگیری و پرورش توانمندی ها و استعدادهای خود را دارند که بار اصلی این وظیفه بر دوش معلمان کودکان خاص می باشد.

این معلمان برای آموزش کودکان خاص معمولا آنها را بر مبنای تفاوت های ارتباطی، حسی، رفتاری، جسمانی و… طبقه بندی می کنند و بر اساس آن برنامه ریزی آموزشی انجام می دهند. آموزش به این افراد در مقایسه با همسالان آنها سخت تر است. این معلم باید رفتارهای غیر متعارف و گاهی بد بچه ها را تحمل کرده و صبور باشد. كودكان و دانش‌آموزان خاص (استثنايي) به پنج گروه عقب‌مانده ذهني و معلول جسمي، ناشنوا و نيمه‌شنوا، نابينا و نيمه‌بينا، ناسازگار و تيزهوش تقسيم مي‌شوند و در هر گروه شرايط خاصي براي تعليم و تربيت آنها وجود دارد . آنها دارای تفاوت های فردی و نیازهای آموزشی و یادگیری متعددی هستند که کار آموزش را برای معلمان آنها بسیار مشکل می کند.

 آموزش و پرورش کودکان خاص برنامه خاصی نیست که تماما با برنامه های عادی آموزش و پرورش تفاوت داشته باشد. کودک خاص، دانش آموزی است که برای تامین حداکثر نیازهای تربیتی و آموزشی او، باید تغییراتی در شیوه های تربیتی و آموزشی خانواده و برنامه های مدارس عادی داده شود.

آموزش و پرورش خاص یا استثنایی به جنبه های از تعلیم و تربیت گفته می شود که جنبه استثنایی (ویژگی ها و تفاوت های فردی) و فوق العاده در آن رعایت شده باشد. به عنوان مثال کودکی که نارسائی هایی در تکلم دارد علاوه بر اینکه دروس عمومی را توسط معلم در کلاس عادی همراه با سایر دانش آموزان می آموزد، در اصلاح و رفع نارسائی خود در صحبت کردن نیاز به برنامه آموزشی ویژه ای دارد و این نیاز می بایست توسط یک معلم کودکان خاص تحت برنامه ای فوق العاده تامین گردد.

گام 2 - وظایف معلم کودکان خاص

6

 

کار معلم کودکان خاص آموزش به بچه هایی است که دارای مشکلات زیر هستند :

  • اختلال در یادگیری

  • ناتوانایی های جسمانی

  • نقص شنوایی یا بینایی

  • مشکلات عاطفی و رفتاری

وظایف معلم کودکان استثنایی (خاص) عبارتند از :

  • آموزش دروس متناسب با توانایی ها و نیازهای دانش آموزان خاص

  • تلاش برای شناخت و کشف توانایی ها و استعدادهای بالقوه دانش آموزان خاص

  • ایجاد ارتباط نزدیک و دوستی با دانش آموزان کم توان یا ناتوان

  • کمک به دانش آموزان در افزایش اعتماد به نفس، کسب استقلال و بهبود توانایی ها

  • نمره دهی و ارزیابی دانش آموزان

  • استفاده از ابزارهای کمک آموزشی مناسب و روش های تمرین متنوع در کلاس

  • همکاری با سایر متخصصان مانند پزشکان، گفتار درمان ها و یا روانشناسان آموزشی

  • صحبت با والدین در خصوص روند پیشرفت فرزندانشان و راهنمایی آنها برای داشتن رفتاری مناسب با بچه ها

 

گام 3 - مهارت و دانش مورد نیاز

4 

  • علاقه فراوان به آموزش بچه ها به خصوص دانش آموزان خاص
  • مهارت ارتباطی عالی برای ایجاد ارتباط مناسب با دانش آموزان، والدین و…

  • خلاقیت و تسلط بر روش ها و فنون مختلف آموزشی

  • توانایی کار تیمی همراه با داشتن ابتکار عمل

  • توانایی مدیریت کلاس ها و برخورد مناسب با رفتارهای نابهنجار

  • همکاری در مراقبت شخصی از دانش آموزان خاص در صورت لزوم

  • صبر زیاد و خوش خلقی

 

تحصیلات لازم و نحوه ورود به شغل

علاقه مندان این شغل می توانند برای کسب دانش و مهارت لازم به صورت تخصصی در سطح کارشناسی در رشته های روانشناسی آموزش کودکان استثنایی، علوم تربیتی گرایش های آموزش و پرورش کودکان استثنایی و آموزش و پرورش کودکان عقب مانده ذهنی و در سطح کارشناسی ارشد در رشته روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی در دانشگاه های کشور تحصیل کنند.
البته در برخی موارد معلمانی هستند که در رشته های دیگر تحصیل کرده اند اما به دلیل علاقه ای که به آموزش کودکان خاص دارند، به این شغل روی آورده اند.

 

گام 4 - بازارکار و آینده شغلی معلم کودکان خاص در جهان

2 

وضعیت استخدام این شغل در برخی کشورهای جهان به شرح زیر است :

آمریکا – پیش بینی ها نشان می دهد میزان استخدام در این شغل بین سال های 2012 تا 2022 در رده های مختلف رشد متفاوتی داشته ولی متوسط رشد آنها حدود 6 درصد خواهد بود. در حالی که متوسط این رشد برای همه مشاغل 11 درصد می باشد.

استرالیا در بازه زمانی 5 سال گذشته میزان استخدام در این شغل رشد 39.1 درصدی داشته و رشد زیادی در آینده برای آن پیش بینی شده است.