ورود به سایت

ثبت نام در سایت

Registration confirmation will be e-mailed to you.

فراموشی رمز

یازده + هفده =

بستن
بستن

چگونه حکومت زندیه در ایران به وجود آمد؟

چگونه حکومت زندیه در ایران به وجود آمد؟

سقوط سلسلۀ صفویه، پیامدهای ناگواری برای جامعۀ ایرانی داشت. حکمرانی جنون آمیز محمود و اشرف افغان هم بر وخامت اوضاع افزود. در آن شرایط، نیروهای روسیه و عثمانی بخش هایی از سرزمین ایران در شمال و غرب را اشغال کردند در شرایطی که از تهماسب دوم شاهزادۀ صفوی به تنهایی کاری برنمی آمد، نادر افشار به او پیوست تا ایران را از آن شرایط سخت و دشوار برهاند.

مطالب مرتبط


گام 1 - دوران سلطنت نادرشاه

دوران سلطنت نادرشاه

نادر از افراد ایل افشار بود که قبیله اش نقش مهمی در به قدرت رسیدن صفویه داشت. او دوران جوانی خود را در خدمت حاکم ابیورد گذرانیده بود و مقارن شورش افغانان و سقوط اصفهان، بر بخشی از خراسان حکومت می کرد. هنگامی که تهماسب، شاهزادهٔ صفوی از نادر درخواست کمک کرد، به همراه سپاهیان خود به خدمت وی درآمد. مهم ترین رویدادهای زندگی نادر در این مرحله عبارت است از:

  1.  از میان برداشتن فتحعلی خان رئیس ایل قاجار و رسیدن به مقام فرماندهی سپاه تهماسب دوم
  2.  شکست دادن اشرف افغان و پراکنده کردن نیروهای او
  3. پس گرفتن سرزمین های اشغالی ایران از روسیه و عثمانی

نادر پس از آن، همهٔ سران قبایل و حکمرانان محلی را به دشت مغان در آذربایجان دعوت کرد تا تکلیف سلطنت ایران را مشخص کنند. او به شرط موروثی بودن پادشاهی در خاندان خویش و عدم حمایت بزرگان و قبایل از خاندان صفویه، به سلطنت رسید. نادرشاه بعد از سر و سامان دادن به اوضاع داخلی و جانشین کردن فرزندش رضاقلی میرزا، به طرف قندهار لشکر کشید تا آرامش را در مرزهای شرقی ایران برقرار سازد، اما دامنهٔ این لشکرکشی به کشور هند نیز کشیده شد. وی با پیروزی بر هندیان در نبرد کرنال، شهر دهلی را تسخیر و با جواهرات و غنایم فراوان به ایران بازگشت. شاه افشار بعد از ذخیره کردن غنایم هند در منطقهٔ کلات خراسان، برای سرکوب شورشیان عازم نواحی ترکستان و ماوراءالنهر شد. لیکن بدبینی که بر وجود او مستولی شده بود، بسیاری از آرزوهای وی و جامعهٔ ایرانی را بر باد داد. بنیانگذار سلسلهٔ افشاریه، سرانجام با توطئه برادرزاده و همکاری چند تن از امرا و سرداران خویش به قتل رسید. بدون شک نادرشاه آرزوهای بزرگی داشت و در زمان خویش فرماندهی زبده و شجاع به شمار می آمد. او قصد داشت تا زمینهٔ رشد تجارت را در ایران فراهم کند. حتی می خواست بوشهر را به مرکز نیروی دریایی ایران تبدیل کند.

گام 2 - حکمرانی کریم خان زند

حکمرانی کریم خان زند

کریم خان یکی از افراد ایل زند بود که بعد از یک دورهٔ بیست ساله جنگ و گریز بر دیگر مدعیان و رقیبان پیروز شد. او پس از اقامت کوتاه مدت در اصفهان و تهران، شیراز را به عنوان تختگاه حکمرانی خویش انتخاب کرد. کریم خان در این مرحله از حیات سیاسی خویش دست از جنگ و ستیز برداشت. وی برخلاف سنت معمول از پذیرفتن عنوان شاهی نیز امتناع کرد و خود را وکیل مردم ایران نامید.

کریم خان برای بهبود شرایط اقتصادی و برقراری امنیت سیاسی و آرامش اجتماعی اقدامات زیر را انجام داد:

  1.  سرکوب مدعیان و رقیبان داخلی
  2. ساختن اماکن تفریحی و مذهبی مانند باغ دلگشا، حمام وکیل، بازار و مسجد وکیل
  3. تلاش برای بهبود تجارت خارجی از طریق بنادر خلیج فارس
  4. نظارت بر بازار و برقراری ثبات در قیمت کالاهای مورد نیاز مردم
  5. احترام به عالمان دینی و هنرمندان

گام 3 - انقراض سلسلۀ زندیه

انقراض سلسلۀ زندیه

بروز جدال و ستیز میان بازماندگان کریم خان، بر سر قدرت، توان نظامی و اقتصادی حکومت زندیه را کاهش داد و زمینه را برای قدرت یابی آقامحمد خان قاجار در نواحی شمالی ایران فراهم آورد. لطفعلی خان آخرین فرمانروای خاندان زند، اگر چه در جنگاوری و شجاعت و دلاوری سرآمد بزرگان روزگار خویش بود، اما به سبب جوانی و کم تجربگی، دوستان و اطرافیان خود را رنجیده خاطر کرد. همین امر، سبب رویگردانی بسیاری از بزرگان شیراز از جمله حاج ابراهیم خان کلانتر از وی شد. لذا هنگامی که او برای یافتن حامیان جدید در خارج از شیراز بسر می برد، آقا محمدخان در سومین حملهٔ خود به پایتخت زندیه، شیراز را تصرف کرد. لطفعلی خان، ابتدا به کرمان و سپس به بم گریخت، اما در آن شهر به چنگ نیروهای خان قاجار افتاد و به طرز فجیعی کشته شد. با مرگ وی دورهٔ فرمانروایی زندیه به پایان رسید.

اطلاعات مطلب

  • تاریخ و تمدن
  • 945 بازدید
  • blankblankblankblankblank (1 votes, average: 5,00 out of 5)
    blankLoading...
  • آخرین ویرایش توسط : امیر فتحی - چهارشنبه, 23 آگوست 17, 8:16 ق.ظ
  • تاریخ جهان

دیدگاه کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بهترین علوم و دانش برای شما گردآوری میشه

آخرین های آیا میدانید

از همه جا براتون مطلب داریم لطفا کلیک کنید

مطالب برگزیده

موضوعات مهم سایت

مطالب محبوب