ورود به سایت

ثبت نام در سایت

Registration confirmation will be e-mailed to you.

فراموشی رمز

1 × چهار =

بستن
بستن

چگونه حضرت علی در دامان پیامبر تربیت شدند؟

چگونه حضرت علی در دامان پیامبر تربیت شدند؟

1

 

نسب ایشان عبارت است از: علی بن أبی طالب، بن عبد المطلب، بن هاشم بن عبد مناف، بن قصی، بن کلاب، بن مره، بن کعب، بن لؤی، بن غالب، بن فهر، بن مالک، بن النضر، بن کنانه، بن خزیمه، بن مدرکه، بن إلیاس، بن مضر، بن نزار، بن معد، بن عدنان. .

و نسب مادرشان عبارت است از: فاطمه بنت أسد، بن هاشم، بن عبد مناف، بن قصی. .

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در مورد نسب خودشان و حضرت علی (علیه اسلام) می فرمایند: أنا وعلی من شجره واحده، وسائر الناس من شجر شتى

پدر آن حضرت ابوطالب پسر عبدالمطلب بوده که با عبدالله پدر حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم برادر اعیانی (پدری و مادری) بوده و مادر آن حضرت، فاطمه بنت اسد بن هاشم بن عبدمناف بوده و آن حضرت و برادرانش اول هاشمی بودند که پدر و مادرشان هر دو هاشمی بودند.

مطالب مرتبط


گام 1 - دوران کودکی علی(ع) و تربیت در دامان رسول خدا

دوران کودکی علی(ع) و تربیت در دامان رسول خدا

امیر المؤمنین علی(ع) تا سن سه سالگی در خانه خویش و در کنار پدر و مادر خود زندگی می‏کرد، و بسیار مورد تکریم و احترام آنان بود، زیرا علی(ع) علاوه از نظر فرزندی که محبوب والدین خویشتن بوده است، کمالات و غرایب آن حضرت، از قبیل سخن گفتن در شکم مادر، باز شدن(دیوار کعبه‏) به احترام وی، سلام به پدر و مادر و تمام انبیاء الهی به ویژه به رسول خدا، تلاوت قرآن و سایر کتاب‏های آسمانی در حضور رسول گرامی اسلام هنگام تولد، همه و همه موقعیت امیر المؤمنین(ع) را در میان مردم به ویژه خانواده‏اش دو چندان کرده بود، لذا پدر بزرگوارش در میهمانی تولد(مولود کعبه‏) همه مردم مکه را به ولیمه او دعوت نمود، و یک هزار و سیصد شتر و گاو و گوسفند عقیقه کرد...
علی(ع) از نظر تربیت‏خانوادگی فوق العاده بالا و چشمگیر بود، و نیازی به مراقبت افراد عادی نداشت هر چند پدر او رئیس قبائل(مکه‏) و متصدی امور(کعبه‏) بود، و در میان مردم موقعیت‏بی نظیری داشت و روی همین ویژگی ها بود که پدر او پس از بعثت رسول خدا قویترین حامی و یاور(رسول الله‏) در برابر دشمنان و بد اندیشان به حساب می‏آمد... .
و مادرش(فاطمه‏) نیز از زنان پاکدامن و اسوه حقیقت و ایمان به شمار می‏آمد، و نخستین زنی است از زنان عالم که پس از(خدیجه کبری‏) به رسول خدا ایمان آورد، و درکل، یازدهمین فردی است از مؤمنین پیشتاز در آن عصر خفگان و خطرناک که گوی ‏سبقت را از دیگران ربود. /پاورقی ۱- شرح ابن ابی الحدید ج ۱ ص ۱۴٫ /
آری امیر المؤمنین هر چند در دوران کودکی بسر می‏برد، ولی از نظر کمالات انسانی و سجایای اخلاقی و(عصمت‏) و سایر فضائل لازم، هیچگونه کمبودی نداشت، و نور و خمیره‏اش در تمام دوران‏ها با پیامبر اسلام آمیخته و یکجا بود، جز این که پیامبر نبود. به این حقیقت صدها حدیث در کتاب‏های معتبر اهل سنت و شیعه تصریح دارد، که ما فعلا در این بخش به آن مطالب نمی‏پردازیم ... /پاورقی ۲- در کتاب(تجلیات ولایت‏) بقلم نگارنده مطالب و احادیث زیادی در این زمینه آمده است. /
ولی هر چه هست آن حضرت نیاز به کمالات بیشتری داشت، و باید از سر چشمه(وحی‏) تربیت و تعلیم او تضمین می‏گردید، و جز آغوش پیامبر، و آن مربی دلسوز و واسطه بین خدا و خلقش، کسی دیگری هر چند(ابو طالب‏) و(فاطمه بنت اسد)(دو گوهر گرانبها) هم باشند نمی‏توانند کمالی بر کمالات علی(ع) بیفزایند.
علی ادیب خدا:
به اعتقاد شیعه و پیروان مکتب بحق ولایت، علی امیر المؤمنین و یازده فرزند گرامیش بترتیب جانشین بلا فصل رسول خدا و خلیفه الهی در عالم خلقت می‏باشند، و موظفند علاوه بر حفظ دین و سایر وظایف مهم دیگر، رهبری و تربیت صحیح توده‏های مردم را بر عهده گیرند، بنا بر این تربیت‏ خود آنان باید از طریق خدا و منبع(وحی‏) صورت گیرد، و با آداب الهی و تربیت پیامبر بزرگ اسلام متخلق و مؤدب گردند، در این زمینه توجه خوانندگان عزیز را به دو حدیث جلب می‏نمایم:
۱- قال رسول الله صلی الله علیه و آله :(انا ادیب الله و علی ادیبی‏) /پاورقی ۳- مکارم الاخلاق ص ۱۷٫ /
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: من ادیب خدا و علی ادیب من است.
یعنی رسول خدا بطور مستقیم با آداب الهی تربیت می‏گردد، و امیر المؤمنین علی(ع) نیز با همان آداب خداوندی، منتهی از طریق پیامبر عزیز اسلام تربیت می‏شود. -قال علی(ع) : ان رسول الله ادبه الله و هو ادبنی و انا اؤدب المؤمنین و اورث الاداب المکرمین. ) /پاورقی ۴- تحف العقول ص ۱۱۴، بحار الانوار ج ۷۷ ص ۴۱۴٫ /
همانا رسول خدا با آداب الهی مؤدب گردیده، و او نیز مرا با همان روش تربیت نموده، و من هم وظیفه دارم مؤنین و پیروان خویش را به همان کیفیت پرورش داده، و ارزش‏های واقعی را ترویج نمایم.
چنان چه ملاحظه می‏فرمائید، در این دو حدیث تربیت و ادب مولای متقیان از طریق منبع(وحی‏) و رسالت پیامبر خدا صورت گرفته است، بنابر این علی تجسم ادب الهی و رسول او می‏باشد، و سعی دارد دیگران را نیز با همان ارزش‏ها رهبری فرماید.

علی به خانه پیامبر منتقل می‏گردد:
چنانچه اشاره نمودیم، پیامبر اسلام تربیت و پرورش امیر المؤمنین علی(ع) را بطور مستقیم زیرا نظر گرفت، و سعی داشت علی را حتی در خانه پدر و مادرش به حال خود رها نسازد، بلکه وی را با همان ارزش‏های عالی انسانی و الهی تربیت نماید، بطوری که در تاریخ و حدیث آمده است: آن حضرت علی را در کنار خود داشت، و حتی شستشوی بدن، و شیر دادن وی، و تحریک گهواه برای خواباندان نوزاد ... را بر عهده گرفت، و از سه سالگی(علی ابن ابیطالب‏) او را بطور مستقیم به خانه خودش منتقل نمود، زیرا از نظر(روانشناسی تربیتی‏) ثابت‏شده است که کودک در این مقطع سنی فوق العاده حساس است، و برای پذیرش مسائل اخلاقی و تربیتی آمادگی بیشتری دارد، لذا علی(ع) باید در کنار پیامبر خدا باشد، و با ظرافت ‏خاصی ابعاد زندگی و اخلاقی آن حضرت را در عمل لمس کند، اینک توجه شما عزیزان را به دو شاهد زنده تاریخی و حدیثی جلب می‏نمایم:
۱- قال رسول الله صلی الله علیه و آله :(اجعلی مهده بقرب فراشی، و کان رسول الله یلی اکثر تربیته و کان یطهر علیا فی وقت غسله، و یوجره اللبن عند شربه، و یحرک مهده عند نومه، و یناغیه فی یقظته، و یحمله علی صدره، و یقول: هذا اخی و ولیی و ناصری و صفیی و ذخری و کهفی و ظهری و ظهیری و وصیی و زوج کریمتی وامینی علی وصیتی و خلیفتی و کان یحمله دائما و یطوف به جبال مکة و شعابها و اودیتها. ) /پاورقی ۵- بحار الانوار ج ۳۵ ص ۹ و ۱۰ ح ۱۱، جلاء العیون شبر ج ۱ ص ۲۴۳، شجره طوبی ص ۲۱۹ و ۲۲۰٫ /
چون علی(ع) متولد گردید، و پیامبر خدا خود را به وی رسانید، آن حضرت خطاب به مادر علی(ع) فرمودند: گهواره علی را در کنار رختخواب من قرار دهید، و پیامبر گرامی شخصا بیشتر امور تربیتی علی(ع) را بر عهده گرفت، هنگام نیاز، آن فرزند کعبه را شستشوی می‏داد، و در شیر خوردنش کمک می‏کرد، و برای اینکه آن طفل را بخواباند گهواره‏اش را حرکت می‏داد، و با آهنگ دلنواز برای وی می‏خواند، و گاهی به سینه‏اش می‏گرفت و می‏فرمود!این کودک برادر من است، او را به یاوری و ولایت و پناه و پناهندگی برگزیده‏ام او امید و پشتوانه من است، این فرزند عزیز و نوزاد گرامی جانشین و وصی من و شوهر دخترم و امین وصایایم و خلیفه‏ام بعد از من خواهد بود، رسول خدا هرگز وی را از خود دور نمی‏گذاشت، و هر کجا می‏رفت علی(ع) را با خود می‏برد، و حتی هنگام رفتن به کوه ها و دشت و دره‏ها پیوسته مولود کعبه را همراه داشت. شما خوانندگان محترم توجه می‏فرمائید که بنا به صراحت این حدیث‏شریف، رسول گرامی اسلام تربیت علی(ع) را در خانه پدر و مادر وی نیز نادیده نمی‏گرفت، و پیوسته وی را ملازم خویشتن کرده بود، و کارهای عاطفی و پرورشی آن حضرت را شخصا عهده‏دار بود، زیرا علی وصی پیامبر است و مسئولیت‏ سنگینی را بعد از رسول خدا باید عهده‏دار گردد... .
۲- دومین شاهد زنده در این مورد، تاریخی است که از جمله(ابن ابی الحدید) امام(معتزله‏) ها آن را در شرح خود آورده، و می‏نویسد: چون خشکسالی و قحطی عجیبی در(جزیرة العرب‏) پدیدار گردید، حضرت(ابو طالب‏) با داشتن مسئولیت اجتماعی و عائله‏مندی زیادی در مضیقه مالی قرار گرفت، حضرت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به عموهایش(حمزه‏) و(عباس‏) فرمودند: بیائید هر کدام یکی از فرزندان(ابو طالب‏) را به خانه خود منتقل کنیم تا زحمت‏بار زندگی را از دوش وی بکاهیم و آنان نیز پذیرفته، و به‏خانه ابو طالب آمدند، و در نتیجه(حمزه‏)(جعفر طیار) و(عباس‏)(طالب‏) را برگزیدند، و رسول خدا صلی الله علیه و آله نیز علی را برگزید و فرمود:(قد اخترت من اختاره الله لی علیکم علیا) فکان علی(ع) فی حجر رسول الله صلی الله علیه و آله، منذ کان عمره ست‏ سنین. من کسی را برگزیدم که خداوند او را برای من در مورد شما برگزیده است!!آنگاه ابن ابی الحید می‏نویسد که علی(ع) در آغوش و دامن پر مهر پیامبر قرار گرفت، در حالی که بیش از شش بهار از عمر او نگذشته بود. /پاورقی ۶- شرح ابن ابی الحدید ج ۱ ص ۱۵٫ /
چنان چه ما اشاره کردیم علی(ع) سه ساله به خانه رسول الله منتقل شده است. /پاورقی ۷- زیرا(امیر المؤمنین‏)(ع)(در بعثت رسول خدا ده ساله بود، و احادیثی از خود آن بزرگوار و دیگران آمده است که آن حضرت تا دوران بعثت، هفت‏سال در کنار پیامبر خدا به عبادت پرداخته، و در سال چهلم هجرت در سن شصت و سه سالگی به شهادت رسید. و چنانچه بیست و سه سال دوران رسالت نبوی، و بیست و پنج‏سال دوران خانه نشینی و غصب خلافت را در نظر بگیریم، و مدت پنج‏سال مدت خلافت علی(ع) را به آن اضافه کنیم با تاریخ مورد انتخاب ما مطابقت می‏نماید ...(در صفحات بعدی این موضوع روشنتر شده است).

گام 2 - کیفیت تربیت

کیفیت تربیت

کیفیت تربیت علی در دامان پیامبر:
چنانچه در علوم(روانشناسی‏) بحث‏شده است، سه عامل مهم در تکوین شخصیت هر انسانی نقش اساسی دارد، علاوه بر(وراثت‏) و(محیط زندگی‏) و دوستان نزدیک،(مربی‏) و الگوها فوق العاده مؤثر می‏باشد
تقدیرات الهی ایجاب کرد که علی(ع) همیشه در کنار مربی خود رسول خدا باشد، تا مستقیما از منبع(وحی‏) بهره گیرد، و حتی آمدن(جبرئیل‏) را ببیند، و صدایش را بشنود، و کلمات(وحی‏) و محتوای آن را درک کند
/پاورقی ۸- و لقد سمعت رنة الشیطان حین نزل الوحی علیه صلی الله علیه و آله... فقال صلی الله علیه و آله انک تسمع ما اسمع و تری ما اری الا انک لست‏بنبی و للکنک لوزیر شرح نهج البلاغه فیض الاسلام خ ۲۳۴ ص ۸۱۱، ابن ابی الحدید ج ۱۳ ص ۱۹۷٫ /
و با آداب و سنن خدا و رسولش انس گیرد، تا وجود پر ارزش او ساخته‏تر گردد... .
(بنی اعظم‏) پس از انتقال علی(ع) به خانه(وحی‏) فوق العاده او را گرامی می‏داشت، حتی همانند دایه‏های دلسوز و مادران مهربان او را در رختخوابش میخوابانید، و هنگام نیاز غذا را خود می‏جوید و بر دهان وی می‏گذاشت، و به سینه‏اش می‏چسبانید ... خلاصه از نظر عاطفه و اخلاق و برخورد انسانی آنچنان وی را عزیز و محترم می‏داشت که تاریخ نظیر آن را ندیده است و ما اینک به دو مورد آن بطور خلاصه اشاره می‏کنیم
الف: قال علی علیه السلام: و قد علمتم موضعی من رسول الله صلی الله علیه و آله بالقرابة القریبة، و المنزلة الخصیصة، وضعنی فی حجره و انا ولید یضمنی الی صدره، و یکنفنی فی فراشه و یمسنی جسده و یشمنی عرفه و کان یمضغ الشی‏ء ثم یلقمنیه ... و لقد کنت اتبعه اتباع الفصیل اثر امه یرفع لی من کل یوم من اخلاقه علما .../پاورقی ۹- نهج البلاغه فیض خ ۲۳۴ ص ۸۱۱، ابن ابی الحدید ج ۱۳ ص ۱۹۷ متن خطبه قاصعة. /
علی(ع) در مورد شایستگی‏های خود به سپاه خویش و مسلمانان(مهاجر و انصار) می‏فرمایند:(شما منزلت و تقرب مرا به رسول خدا از نظر دامادی و پسر عمو بودن می‏دانید، و همچنین از جهت معنوی و خصوصیت‏های دیگر متوجه هستید که تا چه حد من به او نزدیک و محترم بودم، او مرا در کنارش پرورش داد، و در کودکی و کوچکی‏ام به سینه‏اش می‏چسبانید، و در رختخواب مخصوص خویش می‏خوابانید!!و تنش را به من می‏مالید، و عطر خوش بدنش را به من می‏بویانید، و خوراک و غذاها را می‏جوید و به من می‏خورانید /پاورقی ۱۰- این عبارت می‏رساند که علی(ع) در سنین بسیار کوچکی به خانه پیامبر منتقل گردیده، که حتی نیاز به جویدن غذا داشته است!و در حکم نوزاد بسر می‏برد(و انا ولید) دقت فرمائید./ و من آن چنان ملازم او بودم، که گویا(شتر بچه‏ای‏) در دنبال مادرش می‏باشد، و هر روز برای من از خوهای ممتاز پیامبر پرچم و نشانه‏ای می‏افراشت... در این فرازها به گوشه‏ای از محبت‏ها و نوازش‏های پیامبر خدا، و کیفیت پرورشی علی(ع) از طریق آن حضرت اشاره گردیده، و در تاریخ بشریت هیچ پدر و مادری را نمی‏توان سراغ داشت که تا این اندازه به فرزندش مهربانتر و نزدیکتر باشد. حتی خود پیامبر اسلام به هیچ کدام و هیچیک از فرزندانش به اندازه(علی بن ابیطالب‏) تفقد ومحبت نداشته است، چنانچه به این واقعیت تاریخی و عاطفی در حدیثی از(فضل بن عباس‏) اشاره شده است. /پاورقی ۱۱- شرح ابن ابی الحدید ج ۱۳ ص ۲۰۰، جامع الصغیر سیوطی ج ۲ ص ۲۰۹ ش ۵۸۳۶٫ /

ب: علی(ع) در جواب سؤال شخصی از مناقب و فضائل آن حضرت، پس از اشاره به آیات قرآن مجید، و جریان(غدیر خم‏) که در آن پیامبر اسلام علی(ع) را به امر خدا به جانشینی خویش منصوب فرمودند، اظهار می‏دارند: من در کنار پیامبر خدا بودم، در مسافرت آن سرور، خدمتگزارش بودم و در خانه‏اش نیز بیش از یک لحاف موجود نبود، لذا آن حضرت مرا در کنار خود می‏خوابانید، و همسرش را هم در کنار دیگرش، و چون به نماز شب بلند می‏شد، لحاف را از وسط به زمین می‏چسباند و سپس به عبادت می‏پرداخت و چون مریض می‏شدم شب را تا سحر بیدار می‏ماند!!و مرا دعا می‏کرد
/پاورقی ۱۲- و کان له لحاف، لیس له لحاف غیره، و معه عائشة و کان رسول الله ینام بینی و بین عائشة لیس علینا ثلاثتنا لحاف غیره فاذا قام الی صلوة اللیل یحط بیده اللحاف من وسطه بینی و بین عائشة... فاخذتنی الحمی لیلة فاسهرتنی فسهر رسول الله لسهری ...(بحر الانوار ج ۴۰ ص ۲، سفینة البحار ج ۲ ص ۲۳۱). /
قابل توجه است که رسول خدا تا چه اندازه به علی(ع) توجه داشت، و او را محرم اسرار خانوادگی‏اش می‏نمود، و در کنار بسترش می‏خوابانید، و چقدر سوز و شفقت داشت که در حال تب و بیماری شب را تا سحر به بیداری می‏گذرانید ... . !

اطلاعات مطلب

دیدگاه کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بهترین علوم و دانش برای شما گردآوری میشه

آخرین های آیا میدانید

از همه جا براتون مطلب داریم لطفا کلیک کنید

مطالب برگزیده

موضوعات مهم سایت

مطالب محبوب