گام 1 - تعریف خراطی و تاریخچه آن

تعریف خراطی و تاریخچه آن

این هنر قدمتی چند هزار ساله دارد و دقیقا پیدایش آن بعد از عصر سنگ می باشدمدتی بعد از عصر سنگ و استفاده بشریت از سنگ بعنوان ابزار های مورد نیاز زندگی از جمله ظروف و ابزارهای جنگی و حتی خانه هایی سنگی در دل کوه ها ( با حفاری و تراش دامنه کوه بوسیله ابزار هایی از جنس سنگ)  بشریت از یک زمانی به لطف خداوند به فکر استفاده و بکار گرفتن از چوب درختان جنگل برای رفع نیاز های زندگی و روزمره خویش افتاد(همچنان که در زمان نوح ع خداوند به او فرمان داد که قبل آمدن عذاب قومش ،درختی در زمین بکارد و پس رشد یافتن آن جبرئیل ع را فرستاد که به ایشان فنون ساخت کشتی ، برش و تراش دادن تنه درخت وتمامی مراحل ساخت آن را به ایشان بیاموزد)زیرا اولا بلحاظ سخت تراش بودن سنگ ، و وزن سنگین آن در اشیاء مختلف و ثانیا زمان طولانی برای تراش یک ابزار سنگی مورد نیاز بود که تا انسانها بتوانند از این شیء مادی برای رفع نیاز های مادی خویش استفاده کنند در حالی که استفاده از چوب بجای سنگ چه از لحاظ زمانی و چه از لحاظ تراش آن و ساخت آن در خانه و وسایل مورد نیاز آن و پل ها و کشتیهای چوبی وابزار های جنگی (تیر کمان، نیزه ،گرز و…….)در آن زمان بسیار مقرون بصرفه بوده،و حتی تا همین زمان  که در عصر اوج تکنولوژی هستیم همچنان از چوب در بسیاری از موارد فوق ذکر شده و حتی بیش از آن مورد استفاده قرار میگیرد.

گام 2 - هنر خراطی

هنر خراطی

خراطي چوب يكي از صنايع دستي سنتي ايران است كه از زمانهاي قديم در اين مرزوبوم رواج داشته و به طور معمول در مناطقي از كشور كه چوب در آنجا بيشتر يافت ميشود رايج است زيرا ماده اوليه ي عمده ي آن چوب مي باشد چوب هاي مورد استفاده در خراطي شامل گردو، نارون، توسكا، زبان گنجشك ، بيد، چنار، چوب سفيد، كهور گلابي، كيكم و …. مي باشد و در دزفول نوعي چوب به نام جغ نيز مورد مصرف صنعتگران قرار مي گيرد از ديگر مواد اوليه ي مصرفي در صنعت خراطي مي توان سريشم ، لاك الكل ، و لاك سلولزي را نام برد.

هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد در حال حاضر این دستگاه علاوه بر تغییر شکل ظاهریش ازدو بازوی فلزی تشکیل شده‌است که با قرار گرفتن ومحکم شدن حجم چوبی میان آنها، وبا چرخش چوب حول یک محور کار و با استفاده از میله‌های فلزی (مغار))هر کدام درایجاد فرو رفتگی یا خراشیدگی خاصی استفاده می‌شوند(بر حجم چوبی، شکل مورد نظر را ایجاد می‌نمایند.

گام 3 - مناطقي از كشور كه در آن ها صنعت خراطي رواج دارد عبارت است از

مناطقي از كشور كه در آن ها صنعت خراطي رواج دارد عبارت است از

1 – شهرستان ايرانشهر از توابع استان سيستان و بلوچستان كه تعدادي كارگاه در آنجا وجود دارد و مواد اوليه ي مصرفي آن را چوب كهور كه در بمپور به فراواني يافت مي شود ، تشكيل مي دهد.

2 – در استان آذربايجان غربي و مركز عمده ي خراطي شهرهاي اروميه و بخش بوكان از توابع شهرستان مهاباد مي باشد.

3 – در استان كردستان ، شهرهاي سنندج و بانه و سقز از مراكز خراطي محسوب مي شود.

4 – در كرمان هم تعدادي كارگاه خراطي دايراست مخصوصاً‌ عده يي از عشاير در اين منطقه با وسايل ساده و ابتدايي مبادرت به توليد انواع كالاهاي چوبي مي نمايند.

5 – در شهرستان دزفول از استان خوزستان تعدادي كارگاه خراطي داير و مشغول بكار است و جوب مورد مصرف دست اندركاران آن نوعي چوب به نام جغ است كه در باغات اطراف يافت مي شود.

6 – در شهرستان رشت نيز تعدادي كارگاه خراطي چوب با استفاده از چرخ خراطي به توليد گلدان،‌ كاسه و ديگر انواع محصولات چوبي مبادرت مي نمايند.

7 – در شهرهاي ساري – چالوس – و ساقي كلايه تعدادي كارگاه خصوصي به توليد انواع شمعدان، گلدان، شكلات خوري و زير سيگاري مشغولند و ضمناً پايه ميز و مبل و غيره را خراطي مي كنند.

8 – در نطنز و حومه هم حدود 10 كارگاه خراطي وجود دارد كه توليدات آن ها عمدتاً چوب ميانه ي قليان مي باشد و چون داراي مصرف محلي نيست تماماً به تهران و قم به فروش مي رسد و تنها در كارگاه اين منطقه كه هنوز به شيوه ي سنتي اداره مي گردد با استفاده از چوب گردو و گلابي وسايلي از قبيل قندان و ساير ظروف مصرفي ساخته مي‌شود.