گام 1 - تاریخچه

تاریخچه دایره به قرنها پیش برمی گردد. جام برنزی حکاکی شده از لرستان که در موزه ملی ایران در تهران موجود است  تصویر نی، چنگ و دایره را در مبعد یا دربار را نشان می دهد.

در زبان پهلوی این ساز (داره) نامیده شده و   ابوسعید ابوالخیر شاعر  معروف در اشعارش از دایره بعنوان طبل نام برده

در آذربایجان به دایره، قاوال گفته می شود. در هنر موسیقی آذربایجان معمولا دایره بعنوان ساز ریتمیک که عاشیق را همراهی می کند مورد استفاده قرار می گیرد.

یک گروه سنتی آذری از سه هنرمند تشکیل شده است که خواننده در حین خواندن دایره زده و یک نفر نوازنده تار و دیگر نوازنده کمانچه می باشد که اصلاحا به آن اوچلوق یا Trio  می گویند

دایره یا قاوال توسط موزیسین مشهور آذربایجان اوزئیر حاجی بی اف جزو  ترکیب اصلی سازهای ارکستر ملی قرار گرفته و اولین نت نویسی برای این ساز نیز توسط این آهنگساز شهیر صورت گرفته است.

از نوازنده های بنام تبریز و ایران می توان از مرحوم استاد محمود فرنام  نام برد.

این ساز در آئین ها و مراسم ازدواج مقدونیه استفاده شده
و استفاده آن  برای همراهی در نی انبان  مورد استفاده در نواحی بالکان و اروپای شرقی  نیز ذکر شده.

گام 2 - ساختار

ساختار

حلقه های فلزی به دور تا دور قاب چوبی دایره وصل می شوند

پوست مورد استفاده در دایره معمولا پوست بز می باشد ولی از پوست ماهی هم استفاده می شود. البته امروز از طلق هم  بجای پوست استفاده می شود که هم استحکام بیشتری دارد و هم در هوای مرطوب شل نمی شود منتها هیچ وقت کیفیت صدای دایره پوستی را ندارد. قطر قاب 40-45 سانتیمتر و پهنای آن 5-7 سانتیمتر است.

برای خم کردن قاب چوبی آن را به دور یک فلز استوانه ای داغ می پیچند و  خیس کردن قاب چوبی   قبل  از آن به نرم کردن آن مفید است.

قاب بوسیله چسب در دوطرف بهم متصل شده نهایتا پوست بوسیله قاب چوبی دیگر یا میخ به آن متصل می شود.

گام 3 - نحوه اجرا

با ضربه زدن توسط هر دو دست به پوست صدا تولید می شود. دست چپ که دایره را نیز نگه می دارد به لبه های پوست ضربه زده و کف چهار انگشت بسته دست راست به مرکز پوست ضربه زده و نیز بوسیله انگشت حلقه و گاها انگشت میانه دست راست به لبه پوست ضربه زده می شود.

البته تکنیک های مختلفی توسط نوازندگان مختلف بکار گرفته می شود.

نوازنگان ازبک برای اجرا با این ساز یک طناب را به یکی از حلقه ها بسته و سر دیگر آن را دور دست راست خود میپیچند تا  بدون خارج شدن دایره از دستشان بتوانند ضربات محکمی اجرا کنند.