ورود به سایت

ثبت نام در سایت

Registration confirmation will be e-mailed to you.

فراموشی رمز

بیست − 15 =

بستن
بستن

چگونه با تاریخ اسلام آشناشویم ؟(بخش ۱)

چگونه با تاریخ اسلام آشناشویم ؟(بخش ۱)

بسم الله الرحمن الرحیم

با سلام خدمت کاربران گرامی سایت ویکی چجور

واژه شناسی تاریخ

تاریخ از نظر لغت به معنای تعیین و شناساندن وقت است.برخی این واژه را عربی ندانسته اند ، اما نظر برگزیده تر این است که تاریخ از ماده ((اَرخ)) یا ((وَرخ)) _ به معنای تعیین وقت _ گرفته شده است.چیستی تاریخ از مسائلی است که تا کنون پاسخی جامع و مورد اتفاق نداشته ، همه تعریف های آن با ایراد یا انتقاد روبه رو بوده است.هرودوت (پدر تاریخ) تاریخ را به معنای مطالعه و بررسی روزگاران گذشته میداند.احوال گذشته جهان و حتی پدیده هایی که انسان در آن ها موثر نیست ، احوال گذشته زمین یا شرح حوادث گذشته بر زمین بعد از پیدایش انسان ، برخی از تعریف های ارائه شده درباره تاریخ است. با این تعریف ها دانش های دیگر _که به جهان ، پدیده های آن ، انسان یا ابعاد زندگی اش می پردازد _ به محدوده تاریخ راه نمی یابد.با توجه بدین کاستی ، گروهی گزارش وقایع مشهور ، روزگار پادشاهان ، جنگلها ، احوال پیامبران و سیره و سنت آنان را معنای تاریخ دانسته اند.

ابن خلدون ، تاریخ را دانشی سرچشمه گرفته از حکمت ، و بیانگر سرگذشت ملت ها ، سیره پیامبران و سیاست پادشاهان میداند.برخی نیز تاریخ را مجموع وقایع کره زمین از آغاز پیدایش انسان تا کنون میدانند; وقایعی که بر احوال و شوون انسان تاثیر نهاده یا از آن متاثر شده است.بر اساس این تعریف ، موضوع تاریخ عبارت است از کنش و واکنش خارجی یا دارای اثر خارجی انسان.

از آن جا که تعریف های یاد شده جامع نیست و فقط تاریخ نقلی را شامل میشود ، با در نظر گرفتن عناصر اصلی تاریخ ، یعنی انسان از یک سوء و زمان و مکان از سوی دیگر ، می توان گفت: تاریخ مجموعه ای از اطلاعات درباره تأثیر و تأثر انسان است و به طور طبیعی اموری چون هدایت ، گمراهی ، سازندگی ، ویرانگری ، رفتارهای عادلانه و ستمگرانه اش را شامل میشود.

به دلیل گسترده شدن مسایل مربوط به تاریخ ، شهید مطهری (ره) که تاریخ را یکی از منابع معرفت انسانی می داند ، آن را به دو بخش نقلی و علمی تقسیم می کند  و قواعد استنباطی تاریخ علمی را به حال و آینده تعمیم پذیر می داند.

مطالب مرتبط


گام 1 - تاریخ نقلی

تاریخ نقلی ، علم به وقایع و حوادث سپری شده و آگاهی از اوضاع و احوال گذشتگان است.زندگینامه ها ، فتحنامه ها ، و سیره ها ، از این نمونه است.علم تاریخ در این معنا ، به یک سلسله امور جزیی و فردی می پردازد و در واقع علم به ((بودن)) هاست ، زیرا به گذشته تعلق دارد.

گام 2 - تاریخ علمی

تاریخ علمی یعنی مطالعه ، بررسی و تحلیل وقایع گذشته و استنباط قواعد و سنت های حاکم بر زندگی گذشتگان.در واقع محتوای تاریخ نقلی (حوادث و وقایع گذشته) مبادی و مقدمات این علم شمرده میشود و برای استنباط قوانین کلی و کشف طبیعت حوادث تاریخی و روابط علّی و معلولی آنها سودمند است.

گام 3 - علمیّت ، اعتبار و فایده تاریخ

شاید از خود پرسیده باشید آشنایی با انبوه نامها ، حوادث ، فراز و نشیب تمدنها و عملکرد نیاکان در شکل گیری زندگی آینده ما چه نقش دارد؟
آیا این گزارش ها و تحلیل ها تا چه میزان واقعیت دارد؟
اگر بپذیریم که هر حادثه مولود علّت یا علّت های پیش از خود و دست کم انگیزه سلسله حوادث بعدی است  بدین نتیجه میرسیم که زندگی ملتها چون رشته ای دراز است و مجموع انسانهای یک عصر تنها یکی از مهره های آویخته بدین رشته به شمار می آید.استواری و نااستواری هر مهره به چگونگی پیوند آن به مهره پیشین و پسین وابسته است.پس زندگی مردم یک عصر در هر کشور ، از زندگانی گذشتگان و آیندگان جدا نیست و برای یافتن علت حوادث نامطلوب و راه رویارویی با آنها ، باید به تحقیق در گذشته ملتها پرداخت.

تاریخ نه مایه سرگرمی بلکه نوعی پل ارتباطی میان نسل های متوالی بشر برای دستیابی به تجربه ها و اندوخته های پیشینیان است.مطالعه تطبیقی و تحلیلی تمدن های گوناگون ، کوشش برای یافتن رابطه ای علّی میان حوادث زنجیره ای تاریخ و دقّت در آنچه بر انسانها رفته است،سرمایه مناسبی است که انسان را در پی ریزی یک زندگی سالم و خردمندانه یاری می رساند.

افزون بر این،بررسی تاریخ پاسخ به آرزو های همیشگی انسان است که اصرار دارد از خود و دیگران آگاهی کسب کند،علل و انگیزه ظهور و سقوط تمدنها را بشناسد،حق را از باطل تمیز دهد و با راه تکامل و نیکبختی دنیوی و اخروی خود آشنا شود.
بر همین اساس است که مصلحان بزرگ و انسانهای متعالی در تجربه های انسانی تاریخ دقت می کنند و در بهره گیری از آن می کشند.علی (ع) به فرزندش امام حسن (ع) و دیگر انسانها میفرماید:فرزندم،هرچند من عمر همه کسانی را که پیش از من زیسته اند ،سپری نکرده ام،در اعمال همه آنها نگریسته و در اختیارشان اندیشیده ام.برای شناخت تاریخ آنان چنان در آثارشان به تفکر پرداخته ام که چون یکی از آنان شده ام.به سبب آگاهی از سرگذشت آنان،گویا با همه آنها،از اولین فرد تا آخرینشان زندگی کرده،زلالی و پاکی زندگانی آنان را از تیرگی های آنان،و سودمندی اش را از زیان آن بازشناخته ام.

wikichejoor

خداوند متعال در بیشتر سوره های قران به بیان سرگذشت پیامبران و ملتهای پیشین پرداخته است.در مکتب اسلام،تجربه پیشینیان چنان اهمیت دارد که خداوند به پیامبرش فرمان میدهد در راه اعتلای ((کلمه توحید)) و رستگاری و هدایت بندگان از تاریخ استفاده کند و روزهای مقدس خداوند (ایام الله) را به یادشان آورد.
از آن جا که اثبات دانش بودن تاریخ (Science) به آسانی میسر نیست ، گروهی به تاریخ و گزاره های آن بسیار بدبین و بی اعتمادند.اینان علم تاریخ را نوری ضعیف می دانند که در مسیر نا هموار زندگی کمتر میتوان بدان اعتماد کرد.دشواری ارزیابی دقیق علل رفتارها، روابط علّی و معلولی آنها و تجربه ناپذیری آن_درتاریخ علمی _ و همچنین مشکل تأثیر بسیار غرضها و تعصبها و اهتمام خودکامگان و سیاست مداران به تدوین تاریخ (تاریخ نقلی) این بدبینی را دو چندان کرده است، اما به دلیل اینکه وجود تاریخ ، به عنوان مجموعه ای از معارف برخوردار از روش ، موضوع و نظم و انسجام ، تردید ناشدنی است،بیشتر محققان ، نگاهی چنین بدبینانه به شناسنامه تمدنها را واقع بینانه نمیدانند.زیرا اولّا ماهیت برخی از وقایع به گونه ای است که امکان تحریف و دروغ در آنها راه ندارد.

wikichejoor

ثانیأ نمی شود همه افراد بشر را به سودجویی و دروغ پردازی در ثبت و نقل وقایع متهم کرد. افزون بر این ، محقق میتواند با توجه به شاخصهایی که برای مطالعه تاریخ وجود دارد،درستی و نادرستی بسیار نقلها و تحلیلها را دریابد.

بخش دوم این مطلب در پست های بعدی گذاشته خواهد شد

اطلاعات مطلب

  • اسلام
  • 578 بازدید
  • blankblankblankblankblank (2 votes, average: 3,50 out of 5)
    blankLoading...
  • آخرین ویرایش توسط : امیر فتحی - جمعه, 07 آوریل 17, 8:24 ق.ظ
  • تاریخ صدر اسلام

دیدگاه کاربران

  1. blank
    علی محمودزاده - 2017/04/07 - 9:03 ق.ظ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بهترین علوم و دانش برای شما گردآوری میشه

آخرین های آیا میدانید

از همه جا براتون مطلب داریم لطفا کلیک کنید

مطالب برگزیده

موضوعات مهم سایت

مطالب محبوب