ورود به سایت

ثبت نام در سایت

Registration confirmation will be e-mailed to you.

فراموشی رمز

3 × 2 =

بستن
بستن

چگونه با تاریخچه و ابزار و مراحل معرق کاری آشنا شویم؟؟

چگونه با تاریخچه و ابزار و مراحل معرق کاری آشنا شویم؟؟

moaragh8

معرق به معنای وصله ، تکه تکه و رگه رگه می باشد و اصولاَ به هر چیز رگه دار معرق گویند.
ولی مفهوم معرق چوب ایجاد نقشهاست که از دوربری و تلفیق چوبهای رنگی و مصالح دیگر مثل فیبر، خاتم، فلز، صدف روی زمینه چوب یا رنگ پلی استر می باشد.

مطالب مرتبط


گام 1 - تاریخچه معرق

تاریخچه معرق

هنر معرق کاری در قرن ششم هجری در دوره سلجوقی متداول شد و در قرن هشتم هجری در دوره صفویه به اوج شکوفایی خود رسید. معرق روی چوب شباهت بسیاری با معرق کاشی دارد. وجه تشابه این دو رشته در شیوه کار میباشد که در هر دو مورد ، نقش ها از ترکیب قطعات رنگی جنس مورد نظر شکل می گیرد. هنر معرق چوب در آغاز برای تزیین سطح میز، بوفه و در بکار برده میشد و تنها نقشهای اسلیمی با 5 رنگ چوب آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد، توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع از خاتم هم استفاده میشد. در آن زمان شیوه ی معرق کاری در مقایسه با امروز متفاوت بود بدین صورت که ابتدا طرح مشخص شده را روی چوب پیاده می کردندو بعد به وسیله کارد مخصوص (مغار) محل قرار گرفتم نقشها را روی شی مورد نظر مطابق طرح میکندند سپس نقشها را از چوب های رنگی که به وسیله اره دوربری می کردنددر محل مقرر قرار می دادند. نخستین تابلوی موجود در رابطه با اشباع نقش های کنده شده به وسیله ی چوب های رنگی، تابلویی است با طرح دو سوار کار که در سال 1313 توسط احمد رعنا ساخته شد و تابلویی دیگر اثر عباس شهمیرزادی با نقش یک زن که مربوط به سال 1314 می باشد.
تا سال 1334 اجرای معرق با همان 5 رنگ محدود انجام می شد تا اینکه محمد طاهر امامی در پی تنوع رنگ بیشتری در معرق و بکارگیری مواد شیمیایی رنگی به جای چوب زمینه شد و به عنوان نمونه روی یک راکت تنیس میز ، بصورت معرق نقشهایی با استفاده از مواد یافته شده بوجود آمد و بدین ترتیب در پی شناسایی گوناگونی رنگ، انواع چوبهای صنعتی شناخته شد.
تابلوی مرغ و آشیانه در سال 1342 توسط محمد طاهر امامی ساخته شد که مرغ آن کاملا برجسته و از جنس صدف بود که به معرق تمام برجسته معروف شد.
در سال 1309 هجری شمسی استاد حسین طاهر زاده بهزاد و گروهی از هنرمندان نام آور هنر های سنتی از سراسر کشور در تهران مدرسه صنایع مستظرفه را ایجاد کردند و سر انجام این اداره کل در سال 1346 به اداره کارهای هنری تغییر نام داد و در سال 13547 به عنوان یکی از واحد های دفتر پژوهش و آفرینش ، ادامه کار داد و در سال 1362 با تاسیس رسمی اداره آموزش این اداره کل، فراگیری هنرهای سنتی برای عموم بصورت رایگان شروع به کار کرد.

گام 2 - انواع معرق از نظر زمینه

انواع معرق از نظر زمینه

معرق زمینه چوب

 معرق زمینه رنگ( پلی استر)

معرق چوب هنری است که هم به صورت تزریینی( تابلویی) و هم به صورت کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد. که انواع کاربردی آن عبارت است 1- صفحه میز 2- جام درب 3- پارکت، راه پله، سقف و غیره

گام 3 - ابزار مورد نیاز معرق

ابزار مورد نیاز معرق

1-میز کار :وسیله ای است که کلیه عمتیات کارگاهی بر روی آن انجام می گیردوجنس رویه(سطح) میز کار از چوب می باشد ولی پایه میز کار می تواند از چوب یا فلز باشد.ارتفاع میز کار 80تا 90 سانتیمتر است ولی طول و عرض میز بستگی به تعداد افراد و اندازه کارگاه دارد.

2- پیشکار:قطعه چوب مستعطیل شکلی است که برای ثابت نگه داشتن قطعات هنگام برش بکار میرود.

جنس پیشکار معمولا" از نیوپان .چند لایی و ,mdfمی باشد. که بهترین نوع پیشکار mdf است زیرا به خاطر سیقل بودن سطح آن چوب براحتی روی پیشکار حرکت می کند . مناسبترین ابعاد پیشکار عرض 10-15 سانتیمتر و طول 20-30 سانتیمتر می باشد .روی پیشکار شکافی وجود دارد که به آن ترمه می گویند. البته ترمه برای افراد چپ دست در جهت راست وبرای راست دست در جهت چپ می باشد.پیشکار بوسیله سه عدد پیچ یا میخ بر روی میز کار نصب میشود . برای نصب پیشکار بر روی میز از انتهای ترمه تا تبه میز به اندازه یک مشت بسته باید فاصله داشته باشد . برای برش ابتدا وانتهای قطعات و برش قطعات کوچک از انتهای ترمه استفاده می شود.

علت وجود ترمه در پیشکار عبارت اسس از

1-کنترل وثابت نگه داشتن کمان در هنگام برش 2- سهولت برش 3-جلوگیری از انحراف تیغه

3- کمان اره: وسیله ای است فلزی ومنحنیبه شکل uیا نعل اسب وجنس آن از فولاد نرم است کمان اره به دو صورت

لوله ای و نواری یا تسمه ای وجود دارد .

کمان اره از سه قسمت تشکیل شده است که عبارت است از:

1- بدنه 2-پیچ خروسک وبست ها 3- دسته

بدنه کمان باید قدرت انعطاف وبرگشت پذیری خوبی برخوردار باشد به این صورت که وقتی دو سر کمان را به داخل جمع می کنیم و آن را رها می کنیم به جای اصلی خود باز گردد.

معمولا" محل اتصال بست و کمان را با سنباده کامل" صاف می کنیم تا به راحتی با دست سفت شود تا در زمان کار کردن تیغه هز بین بست وکمان جدا نشود. نکته حائز اهمیت اینجاست که نباید پیچ خروسک را با گاز انبر و انبر دست سفت کرد زیرا پیچ ظریف است وهرز می گردد بهترین روش برای باز وبسته کردن پیچ استفاده ازمشتی است.

اگر قوس منحنی کمان اره کوچکتر از اندازه شئ باشد می توان یک کمان اره را به دو سر کمان اضافه کرد و باعث بلند تر شدن کمان اره می شود و براحتی می توان با آن برای برش زدن قطعات بزرگ از آن استفاده کرد . معمولا" برای اینکه عمر کمان بیشتر شود بعد از ااتمام کار یک قسمت پیچ خروسک را باز کرده و کمان را آزاد می کنیم تا کمان به حالت اولیه برگردد

4-تیغه اره موئی:

ابزاری است که با اتصال بر روی کمان می توان قطعاتی از چوب وفلز وخاتم و...را با آن برش زد .طول تیغه 13 سانتیمتر و ضخامت آن بستگی به شماره آنها دارد

ارهموئی که در معرق استفاده می شود دو نوع می باشد:

1-چوب بر (پا ملخی) 2- فلز بر

اختلاف چوب بر وفلز بر در فرم دندانه های آ نهاست . در اره موئی چوب بر دندانه های آ ن به صورت متناوب قرار دارد یعنی به ازای هردو دندانه یک دندانه فضای خالی وجود دارد اما در فلز بر دندانه ها پشت سر هم قرار دارد . فضای خالی بین دندانه در اره موئی چوب بر باعث می شود خاک اره در حین برش به پائین ریخته شود و فضای بین دندانه ها با خاک اره پر نشود اما در فلز بر به علت اینکه فلز بافت محکمی دارد پشت سر هم دندانه دارد.

اره موئی با شماره های مختلفی در بازار وجود دارد که بیشترین استفاده ای که در معرق چوب دارد صفر و2صفر است .

اره چوب بر دو نوع می باشد 1- تایفون که به رنگ مشکی می باشد 2- تمپو که به رنگ نقره ای می باشد

اره موئی تایفون نسبت به تمپو در برابر شکستن مقاومت بیشتری دارد ولی نسبت به تمپو کند تر است نام دیگر اره موئی چوب بر پا ملخی میباشد

طریقه بستن تیغه بر روی کمان:

برای بستن باید موارد زیر را رعایت کرد

لبه دندانه های تیغه به سمت پائین یا به سمت دسته باشد. بک طرف تیغه را بین بست وکمان قرار می دهیم و تیغه را روی پیچ قرار می دهیم . چون دو تا پیچ موازی هم هستند اگر تیغه روی دو پیچ قرار گیرد بصورت صاف و موازی بسته می شود بعد از اینکه یک سمت پیچ را سفت کردیم با دست یاغ کمان بند کمان را جمع می کنیم و تیغه را در سمت دیگر کمان وبست قرار داده و پیچ را سفت می کنیم تیغه نباید شل وسفت بسته شود که در هردو صورت باعث شکستن تیغه می شود اگر سفت بسته شود تیغه داغ میکند ومیشکند واگر شل باشد در هنگام برش توی کار گیر می کند ومی شکند.

5-مشتی: وسیله ای است چوبی یا پلاستیک فشرده که یک شکافی در وسط آن به ضخامت خروسک وجود دارد و جهت باز و بسته کردن خروسک کمان بکار میرود .

6- چکش: وسیله ایست که تشکیل شده است از فولاد که در وسط آن یک سوراخ بیضی شکل وجود دارد که دسته ای به آن نصب می شود و برای کوبیدن میخ بکار می رود و در معرق کاری از نوع 100 گرمی استفاده می شود

7- گاز انبر :وسیله ای است فلزی شامل دو دسته و دو لبه قوس دار که دسته های آن به یکدیگر متصل است . از این وسیله برای در اوردن میخ از محلی که چوبها را موقتا" به هم متصل کرده است استفاده می شود و معمولا" از شماره 6 در معرق کاری استفاده می شود .

8- سوهان: وسیله ای است که برای سائیدن قطعات نا صاف وکج که امکان رنده شدن ندارد استفاده می شود در ضمن از سوهان جهت تیز کردن ابزار های فلزی استفاده می شود.

انواع سوهان :

1-سوهان گرد 2-نیم گرد 3-تخت 4- نیم تخت 5-سه گوش 6-چار گوش

9-چوب ساب : تیغه ای فلزی که دسته ای به آن متصل است و از این وسیله برای برداشتن بار از روی چوب به کار می رود

تفاوت چوب ساب وسوهان د راین است که آج سوهان ریز تر است و به صورت سرتاسری است ولی آج چوب ساببزرگتر و بصورت تک تک است.

10-پیچ دستی یا گیره دستی : وسیله ای است فلزی که تشکیل شده از یک میله ای اصلی و دو بازو که یکی متصل به میله اصلی و دیگری در متحرک می باشد و در بالای میله متحرک پیچ با دسته پلاستیک فشرده یا چوبی وجود دارد که باعث محکم شدن قطعه کار می شود . طول پیچ دست از 15 تا 200 سانتیمتر متفاوت است از این وسیله برای پرس کردن تابلو بکار می رود.

11- لیسه: قطعه فلزی است که انعطاف پذیری دارد و جهت پرداخت ثانویه در معرق زمینه چوب بعد از سنباده دیسکی استفاده می شود که توسط آن خشهای سنباده دیسکی گرفته می شود .

کاردک قطعه فلزی است که برای بتونه کاری دور وپشت تابلو و پخش نمودن چسب بر روی تخته سه لایی استفاده می شود .

12-گونیا:وسیله ای است که از جنس چوب و فلز وآلومینیوم ساخته می شود و از آن برای کنترل گونیا بودن کار و کشیدن خطوط عمود استفاده می شود .

13-موکت بر یا تیغ کاتر : وسیله ای است که برای جدا سازی مدل از چوب رنگی کاربرد دارد.

14-دریل: برای سوراخ کردن چوب استفاده می شود و از سه قسمت سر مته و بدنه و دسته تشکیل شده است .و دو نوع است 1- دستی 2- برقی

15-اره دست : ه برای بریدن قطعات چوب استفاده می شود .

16-اره عمود بر یا اره چکشی : برای بریدن انواع قوسها و منحنیها و برش نئو پان و چند لایی بکار می رود . طول تیغه آن 10 الی 15 سانتیمتر است و تیغه چوب بر و ففز بر وmdf بر وجود دارد .

17- تراز : وسیله ای است که برای همسطح کردن تابلو قبل از ریختن رنگ روی تابلو استفاده می شود تا از عدم شیب دار بودنن سطح کار اطمینان حاصل شود .

18- ماشین پوست یا دستگاه پولیش یا سنباده گردان :

دستگاهی است به طول 45 سانتیمتر که از سه قسمت زیر تشکیل شده است

1- دسته 2-بدنه 3- صفحه پرداخت کننده .

از این دستگاه برای پرداخت اولیه و هم سطح کردن تابلو بکار می رود همچنین کله نمد وپوست بره به آن وصل میشود.

19- سنباده لرزان: دستگاهی است که جهت پرداخت ثانویه و برای از بین بردن خشهای سنباده دیسکی بکار میرود و دارای صفحه مستطیل شکل است و به سمت جلو و عقب حرکت می کند

گام 4 - اسامی دستها و وظایف آن

اسامی دستها و وظایف آن

1- دست برش 2- دست هدایت

1- هر دستی که کمان اره مویی را جهت برش در دست گرفته باشد دست برش نامیده میشود که در راست دستها دست راست دست برش و در چپ دستها دست چپ دست برش میباشد.

وظایف دست برش:

1- در جای خود ثابت بماند و به جلو و عقب و طرفین حرکت نکند.

2- طول برش را رعایت کند : استفاده از تمامی دندانه های تیغ در زمان برش که باید از تمامی طول اره استفاده کند.

3- سرعت برش را رعایت کند : به معنای رعایت یک سیکل عمل رفت و برگشت با یک زمان مشخص است.

دست هدایت: دستی که کمان دردست ندارد وبا آن قطعه چوب را هدایت می کند دست هدایت گویند که درراست دستها دست چپ دست هدایت ودر چپ دستها دست راست دست هدایت می باشد.

وظایف دست هدایت:

1- خنثی کردن نیروی برگشت کمان: به این معنی که درزمان برش کاری زمانی که تیغه به سمت بالا حرکت می کند به جهت آن که جسم مورد نظر همراه با تیغه به سمت بالا حرکت می کند به جهت آنکه جسم مورد نظردر جای خود ثابت باشد نیرویی از جانب دست هدایت به جسم وارد می شود تا جسم در جای خود ثابت بماند.

2- هدایت به سمت تیغه: دست برش همیشه در جای خود ثابت است و حرکت رفت و برگشت دارد و برای اینکه عمل برش صورت گیرد باید جسم مورد نظر به سمت تیغه حرکت کند.

گام 5 - مراحل اجرای یک طرح معرق

مراحل اجرای یک طرح معرق

مراحل اجرای یک طرح معرق

1- طرح یا نقشه

ابتدا طرح یا نقشه مورد نظر را انتخاب کرده و به اندازه مورد دلخواه درمی آوریم. درانتخاب طرح ُمعرق هیچگونه محدودیتی نیست به راحتی می توان از طرح های

مختلفی چون گل ومرغ. اسلیمی.مینیاتور.رئال،نقاشی رنگ روغن و آبرنگ و... استفاده کرد. بعد از انتخاب شدن طرح باید تخته سه لایی به اندازه ابعاد طرح تهیه کرد و بهتر است که از تخته سه لایی سفید ایرانی دوطرف سالم استفاده شود. سپس مقداری چسب فوری روی سه لایی ریخته و به وسیله کاردک کاملا آن را روی تخته سه لا پخش می کنیم بطوری که تمامی سطح تخته سه لا را چسب گرفته باشد. البته باید توجه داشت که مقدار چسب نباید زیاد باشد و کاملا بصورت تخت پخش شود زیرا در غیر این صورت باعث چروک شدن کاغذ می شود سپس طرح مورد نظر را از گوشه کار واز قسمت عرض روی تخته قرار می دهیم. همزمان هنگام پهن کردن کاغذ روی تخته سه لا با یک خط کش فلزی روی کاغذ می کشیم تا حباب ایجاد شده در زیر کاغذ گرفته شود و کاغذ چروک نشود.برای اطمینان از اینکه دیگر هوایی در زیر طرح نمانده باشد ، یک کاغذ یا روزنامه روی طرح قرار می دهیم و با دستمال یا پارچه روی آن می کشیم تا طرح چروک نشود.

2-انتخاب زیر کار:

زیرکار مورد استفاده در معرق معمولا 3 نوع می باشد:

1 – تخته چند لا 2 – نئوپان 3 – کلاف

اگر ابعاد کار کوچک باشد می توان از تخته چند لا و نئوپان برای زیر کار استفاده کرد. لازم به ذکر است که نئوپان به خاطرسنگینی کمتر از تخته چند لا مورد استفاده قرار می گیرد . اما اگر ابعاد زیر کار بزرگ باشد از کلاف استفاده می شود. بدین صورت که ابتدا چوبهای دور و داخل کلاف را توسط دستگاه کندگی می کنیم تا تمام چوبها به یک ضخامت درآیند.(3-5/2)و بهتر است که این چوبها از جنس چوب سوزنی برگ باشند چون درصد کشیدگی آن کمترازپهن برگان است.

سپس چوبهای دورکلاف رابصورت اتصال زبانه به هم اتصال میدهیم و سپس داخل کلاف را به اندازه 15-10 سانتیمتر به وسیله شبکه یا تخته سه لا به اندازه دستگاه پرس گرم پرس مینماییم. بعد از پرس شدن چسبهای اضافی دور کلاف را با سوهان یا چوب ساب بر میداریم ضمنا تخته سه لایی که جهت کلاف مورد استفاده قرار میگیرد باید از دوام بالایی برخوردار باشد تا در برابرفشارهای ناشی از پلی استر مقاوم باشد.

3-خرد کردن مدل:بعد ازانتخاب زیر کارمناسب تخته سه لایی که طرح را

روی آن چسبانیده ایم کاملا گونیا مینماییم.وقتی مطمئن شدیم کاملا گونیا شده طرح را به قسمتهای کوچکتر تقسیم مینماییم سپس این قطعات را به وسیله میخ روی زیر کار ثابت می کنیم آنگاه یکی از قطعات را انتخاب نموده وآن را بر حسب طرح مورد نظر دوربری میکنیم وقتی تمام طرح برش داده شد، آنگاه چوبهای رنگی مورد نظر را انتخاب می نماییم. اگر تابلوی زمینه چوب باشد ابتدا زمینه را روی چوب مورد نظر به وسیله چسب چوب متصل میکنیم و شروع به برش زدن می نماییم ( افراد راست دست در جهت عقربه های ساعت و افراد چپ دست در خلاف جهت عقربه های ساعت دوربری می نماییم ) بعد از برش زدن چوب زمینه الگو یا مدل را به وسیله کاتر (چوب رنگی ) جدا می نماییم و به جای مدل قرار میدهیم و بدین ترتیب برای اجزای کار همین روش را تکرار میکنیم تنها در رنگ و نقش و نوع چوب تفاوت دارد وگرنه از نظر نحوه کار تمامی قسمتها یکسان است.برای ثابت نگه داشتن معرق قطعات چوب رنگی بریده شده در کنار یکدیگر از روش خال چسب زدن استفاده می نماییم بعد از اینکه تمام قسمتها را برش زدیم باید کار پرس انجام دهیم.

4- پرس کردن: دو نوع پرس داریم. 1- پرس گرم 2- پرس سرد

1- پرس گرم: به وسیله دستگاه پرس انجام میشود که دراین پرس دما و فشار برای پرس لازم است و چسبی که برای پرس استفاده میشود چسب گرم میباشد.

2- پرس سرد: چسب چوب را با پودر رنگی مورد نظر که به رنگ چوبها نزدیک است مخلوط کرده سپس چسب را بر روی زیر کار به وسیله کاردک یا قلم مو پخش میکنیم و طرح مورد نظر را روی آن قرار میدهیم سپس روی طرح اابتدا نایلون و سپس پارچه یا پتو قرار میدهیم علت استفاده از پارچه یا پتو این است که چوبهایی که در معرق استفاده میکنیم ضخامت آنها یکسان نیست و پتو یا پارچه سطح تابلو را هم سطح میکند سپس روی پتو یک چند لایی به اندازه تابلوی معرق شده میگذاریم بعد از آن قید یا چوب رو و زیر تابلو قرار میدهیم بدین صورت دو چوب درست روی هم قرار بگیرند و بعد از آن دو پیچ دستی را به دو قسمت قید میبندیم و محکم میکنیم قابل ذکر است که تعداد قید بستگی به اندازه تابلو دارد حدودا با فاصله 30 سانتیمتر قید یا چوب قرار میدهیم علت استفاده از چسب رنگی این است که زیر رنگ سفیدک نزند و کار زشت جلوه ندهد.

5- دوربری کناره های تابلو:

بعد از پرس شدن اگر دارای اضلاع ناصاف باشد کناره های کار را گونیا میکنیم و بعد به وسیله دستگاه آن را رنده میکنیم و دورتابلو را قاب میکشیم.

6- پرداخت تابلو: بعد از پرس و دوربری کناره های تابلو مرحله پرداخت و کار رنگ انجام میدهیم.

اطلاعات مطلب

دیدگاه کاربران

  1. Avatar
    backlink - 2020/06/07 - 5:45 ق.ظ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بهترین علوم و دانش برای شما گردآوری میشه

آخرین های آیا میدانید

از همه جا براتون مطلب داریم لطفا کلیک کنید

مطالب برگزیده

موضوعات مهم سایت

مطالب محبوب