ورود به سایت

ثبت نام در سایت

Registration confirmation will be e-mailed to you.

فراموشی رمز

3 × 2 =

بستن
بستن

چگونه با تاریخچه ترمه بافی آشنا شویم؟؟

چگونه با تاریخچه ترمه بافی آشنا شویم؟؟

terme1

پارچه ترمه در ایران از قدمت تاریخی بالایی برخوردار است.در زمان های قدیم ترمه مانند فرش با دست بافته میشد.ولی امروزه به صورت نیمه صنعتی بافته میشود و ترمه ایران در کل جهان معروف است که در شهر یزد بافته میشود به صورتی که هر ترمه شناسنامه دارد که روی خود پارجه اسم کارخانه بافنده و سال بافت آن بافته میشود

مطالب مرتبط


گام 1 - ترمه چیست؟

ترمه چیست؟

پارچه ترمه به پارچه ظریف و لطیفی اطلاق میشود که از دو سری نخ تار وپود که با دست بافت بافته شده باشد به نحوی که پود در پشت پارچه به صورت آزاد و تراکم پودی آن زیاد باشد .جنس آن از کرک و پشم یا ابریشم با طرحهای اصیل و سنتی ایران است .

ترمه نوعی از منسوجات سنتی ایران است که با مواد و مصالح بسیار مرغوب از گذشته های بسیار دور با نقش های بته جقه، اسلیمی و مانند آن در ایران بزرگ تولید می شده است. ترمه همانند فرش دست بافت دارای تار و پود است، که پود در پشت پارچه به صورت آزاد قرار می گیرد و به همین دلیل تراکم پودی آن زیاد است. نخ پود ترمه های اصیل ایران از کرک بسیار ظریف و یا ابریشم طبیعی و نخ تار از جنس پنبه مرسریزه شده، بوده است؛ اما نخ پود ترمه های امروزی از جنس ویسکوز ریون یکسره و تار آن از جنس پنبه یا پلی استر می باشد.دستگاه سنتی بافت ترمه، تقریباً شبیه سایر دستگاه های نساجی سنتی، چوبی بوده است و در خود مناطق، تولید و توسط صنعتگران محلی ساخته می شده است. این نوع دستگاه ها چهار وردی است که وردها توسط پدال هایی که در زیر پای بافنـده قرار دارند بــه حرکت در می آیند. پس از تهیه مواد اولیه و تدارک دستگاه بافندگی کار چله کشی به شکلی که در بافت سایر منسوجات دست بافت رایج است انجام و به دنبال آن عمل بافت آغاز می گردد. هر دستگاه ترمه نیاز به یک گوشواره کش دارد که استادکار در پشت دستگاه نشسته و گوشواره کش در بالای آن قرار می گیرد که کار وی انتخاب و تعیین نخ های مخصوص جهت ایجاد نقش بر روی پارچه می باشد و نقوشی که معمولاً بر روی ترمه های ایرانی دیده می شود حاصل و نتیجه ی همکاری گوشواره کش با استاد است؛ ولی نقش اصلی را «نقش بند» داشت که چگونگی بافت را برای بافنده بیان می کرده است. در روش سنتی، ترمه توسط انگشتان دست بافته می شد.امروزه ماشین های نساجی کار بافت ترمه را ساده تر و امکان تولید بیشتری را فراهم نموده اند. اگر چه این امر ترمه بافی را از حیطه ی هنر دستی وارد مرحله ای صنعتی می کند، اما بافندگان ترمه کوشیده اند، ارزش ها و نقوش اصیل این هنر را همچنان حفظ نمایند. از این رو بافته های صنعتی ترمه، پهلو به بافته های دستی اصیل و کهن می زنند و از زیبایی و ظرافتی بایسته برخوردار می باشند.رنگ الیاف ترمه های سنتی ایرانی معمولاً از گیاهان طبیعی تهیه می شد، که این رنگ از ریشه ، تنه ، برگ ها ، گل، میوه و یا پوست گیاهان به دست می آمد. امروزه به دلیل تنوع مخاطبان، ترمه در رنگ و طرح های گوناگون تولید می شود. ترمه در زمان های گذشته مصارف متنوع و گوناگونی داشته است که از آن جمله می توان به دوختن لباس های فاخر و اشرافی اشاره نمود. از جمله ویژگی های منحصر به فرد ترمه می توان به این نکته اشاره کرد که پارچه ی ظریف و لطیف ترمه هیچ گاه چشم بیننده را اشباع نمی کند و همواره زیبایی و بدیع بودن خود را حفظ می نماید.بافت ترمه نیز همانند هر هنری نیازمند طراحی و ارائه ی نقشه است. در گذشته های دور هنرمندان بافنده با اتکا به قوه ی بینایی و تخیل خود ترمه را می بافتند. اندکی بعد با ترسیم شکل های پیشنهادی و تثبیت شده بر روی کاغذ های چهار خانه نقش موردنظر را می کشیدند و سپس بافندگان هنرمند آن را بر تار و پود پیاده می کردند. اما امروزه این صنعت نیز همپایه ی پیشرفت فن آوری توانسته است از امکانات نرم افزاری رایانه ای در راستای بهتر شدن بهره گیرد و به طراحی سیمایی دقیق تر و زیباتر دست یابد به گونه ای که اجرای عملیات طراحی و رنگ آمیزی این امکان را به وجود می آورد تا بافندگان و صنعت گران بتوانند نتیجه ی کار خود را قبل از انجام بافت مشاهده نمایند و با سرعت بیشتری به تغییر و اصلاح آن بپردازند.ترمه بافی امروزه تنها محدود به استان یزد است.

گام 2 - تاریخچه ترمه بافی در ایران

تاریخچه ترمه بافی در ایران

در مورد زادگاه ترمه‌ بین محققان اختلاف نظ‌ر زیادی ‌‌وجود دارد و در این‌ رابطه‌ گروهی‌ را عقیده بر این‌ است‌ که‌ ترمه‌ در کشمیر متولد شده و از ‌آنجا به‌ ایران راه یافته و عده ای دیگری معتقدند که‌ مبتکر بافت‌ ترمه‌ ایرانیان بوده‌اند.نظریه اول: شال های پشمی ایران و هند که به آن ها نام شال کشمیر اطلاق گردیده ترمه هایی زیبا بودند که از پشم های نرم کشمیری با الیاف بلند بافته می شدند. پژوهشگران معتقدند حکمران کشمیر، در سده ٩هجری قمری(١۵ میلادی) باعث توسعه شال بافی در این ناحیه شده است و نام ترمه را هندی ها و کشمیری ها بر روی این پارچه گذاشتند. عده ای دیگر می گویند شال بافان مهاجر از ایران و آسیای میانه، صنعت شال بافی را در این منطقه پایه گذاری نموده اند. به این ترتیب بسیاری از طرح های ایرانی بر شال های هندی دیده می شود که متداول ترین آن ها بته جقه می باشد.نظریه دوم: ترمه از لحاظ ساختار کلی بافت و هم از نظر نقش اندازی بسیار به پارچه های زری شبیه است، اما مهم ترین تفاوت بین پارچه های زری و ترمه اولاً در مواد اولیه آن هاست و ثانیاً در شکل دستگاه بافندگی و در نتیجه تا حدودی روش بافت آن هاست. پارچه های ترمه قدیمی عموماً با الیاف کرک و پشم و گاه ابریشم بافته می شدند ولی پارچه های زری از جنس ابریشم و گلابتون بودند. از آنجا که سابقه پارچه های زری در ایران به قبل از اسلام برمی گردد و به ویژه در دوران ساسانی اوج خود را تجربه کرده است، می توان نتیجه گرفت که پارچه های ترمه که از لحاظ فنی ساختاری شبیه زری دارند از این گروه پارچه ها به وجود آمده اند. بنابراین می توان سرچشمه پارچه های ترمه را در خود ایران و در مراکز مهم بافندگی ایران در دوران تیموری و بعد از آن جست و جو کرد و در اصل ترمه را فرزند خلف پارچه های زری دانست. در واقع کمبود و گرانی مواد اولیه پارچه های زری موجب شد که استفاده از الیاف ارزان تر برای بافت پارچه های فاخر مورد استفاده قرار گیرد. در نتیجه نوع دیگری از منسوجات سنتی شکل گرفت که کم کم نقوش آن نیز صاحب هویت منحصر به فرد خود شد. مهم ترین ویژگی ترمه، طبیعی بودن مواد آن بود که هم در مواد اولیه و هم در نقوش آن جلوه گر می شده است.

گام 3 - تاریخچه ترمه بافی یزد

تاریخچه ترمه بافی یزد

راه  ابريشم از حاشيه كوير مركزی مي‌گذشته است و شهر يزد در اين مسير قرار داشته است كه  يكي ازرگ‌هاي اصلي اقتصادي بوده است.تبا دلات كالا و اجناس، كه مهم‌ترين آن پارچه و منسوجات بوده از قديم الايام در اين منطقه انجام مي‌شده است. چنان‌که از متن يک سنگ نوشته تاريخي واقع در دهليز مسجد جامع يزد بر مي‌آيد، مردم شهر يزد قرن‌هاست که به بافت پارچ‌هاي ترمه اشتغال دارنديزد كه در دوره پيش از اسلام، يكي از مراكز بزرگ زردشتتيان ايران بود، با ورود اسلام و دين جديد به مركز اصلي دين زرتشتي تبديل شد و اين زرتشتيان كه اكثر ترمه‌باف بودند، با نقل مكان خود از ايران به هند پارچه‌بافي هند را تحت تاثير خود قرار دادند. دوره شاه عباس صفوي را مي‌توان،دوران اوج و شکوفايي صنعت ترمه‌بافي عنوان کرد، به دليل اينکه شاه عباس طراحان برجسته‌اي را از چين و ارمنستان به ايران دعوت کرد، تا هنر نوين خود را به ايرانيان تعليم دهند. به همين دليل ترمه‌هاي آن زمان زيبايي و برجستگي خاصي پيدا کرد.ترمه‌بافي در آغاز،به زري‌بافي مشهور بوده كه نخستين بار توسط استاد"خواجه غياث‌الدين نقشبند"(حدود‪400سال قبل ) به‌ وجود آمده‌ است. در مورد تهيه مواد اوليه در گذشته نيز به اين صورت بوده، كه مواد اوليه  مورد نياز شعربافان در خود يزد و توسط صنعتگران آن تهيه مي‌شده و اين كه در گذشته در قسمت شرقي مسجدجامع يزد بازاري وجود داشته است به نام بازار نخ‌ريسان، كه در اين بازار مواد اوليه و نخ‌هاي ابريشمي مورد نياز ترمه‌بافان به معرض فروش گذاشته مي‌شده است ، اين بازار بعدها توسط بانيان مسجد جامع خريده شده و به ملحقات مسجد جامع تبديل شده استدر گذشته دستگاه‌هاي نساجي در قالب کارگاه‌هاي کوچک در مناطقي نظير گردفرامرز، ابرندآباد، مريم آباد، محمودآباد، و اکرم آباد استقرار داشت.در جايي ديگر آن را واژه‌اي هندي مي‌نامند، كه به معني درخت سروي است كه در حالت خضوع و خشوع در مقابل عظمت الهي سرفرود آورده است. ترمه‌بافي از صنايع دستي مشهور استان كويري يزد است كه با سخت كوشي مردمانش در گذر تاريخ با دقت و ذكاوت فراوان انجام مي‌شده است. و به همين دليل اغلب براي تنپوش اعيان و ثروتمندان و لباس‌هاي فاخر، اشرافي، پرده، جانماز، خلعتي استفاده مي‌شده.امروزه نيز از ترمه به عنوان پارچه مبلمان، پشتي و روميزي و استفاده ميشود. اين هنر در دوره شاه عباس صفوي به اوج شکوفايي و تکامل خود دست مي‌يابد.

گام 4 - نقوش ترمه

نقوش ترمه

نقش‌هاي ترمه نيز از گذشته ها تاکنون با حفظ محوريت"بته جقه" با طرح‌ها و رنگ‌هاي مختلف و متنوع به شکلي اصيل باقي‌مانده، بهنحوي که حتي اصلي‌ترين نقش و نگارهاي ترمه‌هاي ماشيني نيز بته جقه است.

 ديگر نقش‌هاي ترمه عبارتند از: طرح جام، بته كشميري، بته اژدري، رضا تركي، گلزار، قاب قرآن، خجسته، ‌تاجي ، بته جقه، بته خرقه، بته بادامي، بته سروي و گل شاه‌عباسي.

اطلاعات مطلب

دیدگاه کاربران

  1. Avatar
    حکیمه فولادپنجه - 2019/07/21 - 5:44 ب.ظ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بهترین علوم و دانش برای شما گردآوری میشه

آخرین های آیا میدانید

از همه جا براتون مطلب داریم لطفا کلیک کنید

مطالب برگزیده

موضوعات مهم سایت

مطالب محبوب