گام 1 - ساختار

ساختار

ساختار

دستگاههای قالیبافی منطقه ، غیرازدارهایی که به همت شرکت سهامی فرش ، جهاد سازندگی و سازمان صنایع دستی ایران در اختیار بافندگان قرار می گیرد،تماماً به صورت افقی است و روی آنها قالی هایی با رجشمار 17 تا 20 ( و درحال حاضر با رجشمار 40 ) تولید می شود.

این قالیها  عمدتاً دارای گره ترکی و معمولاً دوپوده اند. اما  در منطقه شهرکرد،مرکز چهارمحال،تولیداتی با کیفیت برتر،از یک پود و گره فارسی برخوردارند. قالی های بختیاری دارای تار و پود پنبه ای و پرز پشمی هستند .

البته قالی های بختیاری بافت قدیم دارای تار و پودی از جنس پشم بسیار مرغوب بوده اند. با وجود این در پاره ای از قالی های بختیاری که دارای ارزش چندانی نیستند،این تار و پود از پشمی ریسیده شده که از دباغی به دست آمده است می باشد. این پشم ها اکثراً خشک اند و تارها از پشم های خاکستری رنگی هستند که به محض رنگ شدن ، رنگ تیره ای را به خود می گیرند.

گام 2 - طرحهای رایج

طرحهای رایج

طرحهای رایج

طرحها و نقوش بکار رفته در قالی های بختیاری و سایر دستبافته های آنان،بویژه در گذشته،کاملاً ذهنی بوده و در بافت آنها از نقشه استفاده نشده است. کلیه طرحهای رایج و مرسوم در داخل استان را می توان به این ترتیب طبقه بندی نمود:

  • قالی های قشقایی ( یلمه ) :

  1. ترنجی ( یا یک حوض )
  2. شکرلو ( یا دوحوض )
  3. بندی الوان

 

  • قالی های بختیاری :

  1. خشتی شامل : – خشتی جانوری – خشتی گل و گیاه
  2. ترنجی ( لچک و ترنج )
  3. سروکاج
  4. قابی سماوری ( حلقه ای )
  5. گل مینا گل اشرفی )
  6. گلدانی
  7. شرابه  ( گل پتو ، گلدانی خمره ای )
  8. گلدانی و درختی

 

گام 3 - رنگبندی

رنگبندی

رنگبندی

نوع و نحوه انتخاب رنگ در فرشهای بختیاری یکی از مهمترین ویژگیهای شناخته شده در این فرشها می باشد.

نوع رنگ لاکی مورد استفاده و همچنین سبز خاص فرشهای بختیاری از مهمترین ویژگی رنگهای فرش این استان می باشد که با سایر موارد مشابه در دیگر فرشهای ایران تفاوت دارد. رنگهای مورد استفاده در این قالی ها بیشتر در زمینه های قرمز،آبی روشن،آبی سیر،سبز،نارنجی و زرد می باشد.

گام 4 - رنگرزی و ابعاد

رنگرزی و ابعاد

رنگرزی

درگذشته زنان عشایر بختیاری در اوقات خاص یا به هنگام جابه جاییهای سالانه خود گیاهان رنگدار طبیعی را جمع آوری و خشک می کردند .سپس با شناختی که از خاصیت رنگ دهی آنها داشتند،آنها را در آب جوشانده و مایه رنگین آنها را استخراج کرده و همراه با دندانه آب انار ترش مورد استفاده قرار می دادند و رنگهای با ثباتی به دست می آوردند.

در دوره حاضر متأسفانه رنگهای باثبات گیاهی جای خود را به رنگهای درخشان ولی بی ثبات شیمیایی داده است. این روش رنگرزی باعث تندی رنگهای خامه شده است. در بعضی موارد برای کاستن شدت تندی و پختگی رنگها از خاکستر استفاده می کنند.

 

ابعاد

اندازه قالی های بختیاری متنوع است .قالی های سجاده ای آن 40/2 × 30/1 متر و قطع متوسط آن 40/3 × 50/2 متر می باشند و بعد هم قالی های با ابعاد بزرگ وجود دارد که گاهی نیز در بین آنها قالی های مربعی شکل دیده می شود. بافت کناره های پهن و طویل و کلگی نیز در بین آنها رواج فراوان دارد .

گام 5 - توزیع جغرافیایی

توزیع جغرافیایی

چالشتر

  روستای چالشتر واقع در 8 کیلومتری شمال شرقی شهرکرد یکی از قدیمی ترین و در عین حال فعال ترین مناطق قالی بافی در استان چهارمحال و بختیاری است .

بافندگان این روستا علیرغم گسترش مواد اولیه شیمیایی در صنعت رنگرزی کشور ، هنوز در تلاش هستند تا رنگهای مورد نیاز را با استفاده ازمواد اولیه گیاهی تهیه نمایند . طرحهای خشتی از جمله طرحهای رایج و مرسوم این روستا می باشد که توسط بافندگان دیگر مناطق نیز مورد تقلید قرار گرفته و تحت عنوان طرح خشتی چالشتری شهرت یافته است .

اما تفاوت مهم بین قالی چالشتر و دیگر مناطق ، استفاده از مواد اولیه مرغوب و رنگرزی مناسب به همراه بافت ممتاز و منحصربه فرد می باشد .طرحهای گلدانی ، گل مینا ، سرو، کاج و قابی سماوری از دیگر طرحهای رایج و شاخص این روستا می باشد . طرح گل مینا بواسطه رنگ سبز سیری که در متن خود به همراه دارد یکی اززیباترین طرحهای اصیل چهارمحال می باشد .

بطور کلی رنگهای بکار برده شده در بافتهای این روستا عبارتند از : آبی سیر و روشن ، لاکی سیر و روشن ، کرم ، سفید ، قهوه ای ، سبز سیروروشن ، چهره ای ، نارنجی.گره مورد استفاده در این روستا از نوع ترکی ( بدون استفاده از قلاب) و همگی از نوع دوپود می باشد.نوع دار قالی مورد استفاده بجز موارد انگشت شمار اغلب بصورت عمودی است.رجشمار قالی ها بین 25 الی30 رج و گاه تا رجشمار 40 نیز می باشد .ابعاد متداول عموماً دو ذرع و 6 و 9 و 12 متر مربعی و در موارد معدودی ابعاد بزرگتر نیز دیده می شود.